Εικόνες

Στη φωτογραφία μια ξεχασμένη γυναίκα των γαλλικών γραμμάτων, η Lucie Delarue-Mardrus (1874-1945).  Στο τεύχος 9 (1927) του περιοδικού Les Cahiers de l’Echiquier Français αναφέρεται το ενδιαφέρον της για το σκάκι. «Παίζω σκάκι μόλις βρίσκω έστω και μια στιγμή στην κατάκοπη ζωή μου». Στις ίδιες σελίδες μαθαίνουμε πως είχε γνωρίσει το παιχνίδι μόλις ένα χρόνο πριν και βρίσκουμε το σονέτο του σκακιού, που είχε γράψει η ίδια και ήταν ως τότε αδημοσίευτο. Η Delarue-Mardrus εκμυστηρεύεται στο περιοδικό πως θέλει να κάνει ραδιοφωνική εκπομπή για το σκάκι και να αφιερώσει αρκετές σελίδες για το παιχνίδι, στο επόμενο μυθιστόρημά της.

Την επόμενη χρονιά, το τεύχος 14 των Cahiers αναδημοσιεύει συνέντευξή της σε εφημερίδα όπου δεν παραλείπει να υπενθυμίσει πως είναι ένθερμη παίκτρια. Στο πρωτάθλημα Γαλλίας γυναικών του 1928, το όνομά της παρουσιαζόταν μεταξύ των παικτριών που είχαν δηλώσει συμμετοχή, όμως φαίνεται πως τελικά δεν αγωνίστηκε, όπως επιβεβαιώνουν άλλωστε τα ιστορικά αρχεία με τη βαθμολογία. Πιθανολογείται πως το ενδιαφέρον της για το σκάκι ήταν εφήμερο, αφού δεν υπάρχουν ανάλογες αναφορές μετά το 1928 (στοιχεία από το chesshistory.com/)

Η σκακιστική στήλη του Γκάρντιαν

«Γράφω κάθε Σάββατο, χωρίς ούτε ένα διάλειμμα, από το 1955 και έτσι η εφημερίδα μου σίγουρα κατέχει το παγκόσμιο ρεκόρ της μακροβιότερης σκακιστικής στήλης» λέει ο Άγγλος δημοσιογράφος και σκακιστής. Ο Λέοναρντ Μπάρντεν διαδέχθηκε το Σεπτέμβριο του 1955 τον Ντου Μοντ, που είχε αποβιώσει λίγες ώρες μετά την παράδοση της ύλης του φύλλου της 1ης Σεπτεμβρίου 1955.

Η εφημερίδα ονομαζόταν τότε Μάντσεστερ Γκάρντιαν. «Ανασύρω το απόκομμα της πρώτης δημοσίευσής μου. Είχα γράψει για το παγκόσμιο πρωτάθλημα νέων εκείνης της χρονιάς που διεξήχθη στο Βέλγιο».

Ο Μπάρντεν θυμάται πως υπήρχε ένα λάθος στο τελευταίο σκακιστικό διάγραμμα που είχε παραδώσει ο προκάτοχός του και έτσι είχε αναγκαστεί να απαντήσει ο ίδιος και να ζητήσει συγνώμη σε δεκάδες τηλεφωνήματα και επιστολές απαιτητικών αναγνωστών που ζητούσαν εξηγήσεις. «Από τότε δεν έχει τυπωθεί ούτε μια λάθος θέση στον Γκάρντιαν» λέει ο Μπάρντεν, ξορκίζοντας τον γνώριμο δαιμονοεφιάλτη των σκακιστικών συντακτών.

Ο 88χρονος Άγγλος σπούδασε Ιστορία και συνδύασε στη συνέχεια τις ιδιότητες του δημοσιογράφου και του σκακιστή. Αναδείχθηκε πρωταθλητής Μεγάλης Βρετανίας το 1954. Το 1970 παρουσίαζε δημοφιλή σκακιστική εκπομπή στο BBC 2. Ο Λέοναρντ Μπάρντεν είναι ακόμη ο συντάκτης της σκακιστικής στήλης των Φαϊνάνσιαλ Τάιμς, η οποία όμως ιστορεί συντομότερη ζωή. Στα κείμενά του είχε προβλέψει πως ένας μπόμπιρας από το Μπακού, ο νεαρότερος τότε υποψήφιος μετρ στη Σοβιετική Ένωση, ο Γκάρι Βαϊνστάιν (Κασπάροβ), θα γινόταν παγκόσμιος πρωταθλητής.

(αναπροσαρμογή παλαιότερης ανάρτησης. Ο Μπάρντεν διατηρεί και τώρα την εβδομαδιαία στήλη του – το πιο πρόσφατο άρθρο του για τη νίκη του Κάρλσεν στη Νήσο του Μαν – και τα φύλλα τα βρίσκετε και ονλάιν στο https://www.theguardian.com/sport/series/leonard-barden-chess)

Νυχτερινή Περίπολος




Ο λόχος της πολιτοφυλακής υπό τη διοίκηση του λοχαγού Φρανς Μπάννινκ Κοκ, δηλαδή η Νυχτερινή Περίπολος του Ρέμπραντ.

Στην πρώτη φωτογραφία οι ήρωες του Ολλανδού ζωγράφου σε αναπαράσταση από μπρούτζο γίνονται σκακιστικά στρατιωτάκια. Όπως τα βλέπουν βέβαια οι σκακιστές. Για έναν παίχτη του στρατέγκο εντάσσονται στο δικό του παιχνίδι. Τους κατασκεύασε ο Ρώσος Αλεξάντερ Ταράτυνοβ και βρίσκονται σήμερα μπροστά από την πλατεία με το άγαλμα του Ρέμπραντ στο Άμστερνταμ.

Στη δεύτερη το ιδιοφυές έργο του Ρέμπραντ με τις μορφές που έχουν πραγματικές ανθρώπινες διαστάσεις. Ο Ρέμπραντ καταφέρνει να προσδώσει την ψευδαίσθηση ότι οι μορφές είναι έτοιμες να πηδήσουν από τον καμβά στον πραγματικό χώρο. Το λήμμα στην ελληνική wikipedia είναι αναλυτικό και περιέχει και πολλά στοιχεία για τις προβολές της Νυχτερινής Περιπόλου στην popular culture.

Στη τρίτη φωτογραφία η Νυχτερινή Περίπολος χτες σε καφέ-μπαρ του Άμστερνταμ, όπως την συνάντησα, μικρούλα σε διαστάσεις.

Εικόνες


Να λοιπόν μια ενδιαφέρουσα διήγηση από έναν σκακιστή “καφενείου”:

“Ήμουν σκακιστής και σύχναζα το 1985 σε ένα στέκι στο Τελ Αβίβ όχι και τόσο αριστοκρατικό, όπου οι περισσότεροι ήξεραν να παίζουν καλά αλλά ήταν ο ένας πιο “τύπος” από τον άλλον. Είχα γνωριστεί μάλιστα και με κάποιον, ήσυχο αλλά παθιασμένο με το παιχνίδι, που ερχόταν κάθε μέρα εκεί προσπαθώντας να ανεβάσει το επίπεδό του και παίξαμε κάποιες φορές μαζί.

Εκείνη την εποχή απέκτησα και ενδιαφέρον για τη Φυσική, γι’ αυτό πήγα σε μία διάλεξη με θέμα το “Τι είναι η Κβαντομηχανική”, που όπως έλεγε η αναγγελία ήταν για όλον τον κόσμο, ακόμη και για τους εντελώς άσχετους. Κάποιος διάσημος, υποτίθεται, καθηγητής θα μιλούσε και θα εξηγούσε. Ήμουν εκεί είκοσι λεπτά πριν από την ώρα που είχαν γράψει στην ανακοίνωση, οπότε βλέπω κάποια στιγμή να μπαίνει στην αίθουσα και ο φίλος μου, ο συμπαίκτης μου από το στέκι των σκακιστών και τον χαιρέτησα.

“Πού να φανταστώ”, του λέω, “ότι και εσένα σε ενδιαφέρουν αυτά τα πράγματα”. Γέλασε και πήγε να καθήσει μπροστά. Φανταστείτε την έκπληξή μου όταν αυτός που προλόγισε είπε μερικά λόγια για το πόσα σπουδαία πράγματα είχε πετύχει ως τότε στη Φυσική ο ομιλητής της βραδυάς και τελειώνοντας κάλεσε να ανέβει στο βήμα ο Γιακίρ. Ήταν ο τύπος που εγώ ήξερα στο στέκι των σκακιστών μόνο με το μικρό του όνομα.”
…..

Αυτή είναι μία από τις πολλές μικρές ιστορίες που κυκλοφορούν για τον Ισραηλινό καθηγητή Γιακίρ Αχαρόνοφ, έναν από τους πιο μεγάλους αστέρες του χώρου της σύγχρονης Φυσικής αλλά και τους σπουδαιότερους στον τομέα της φιλοσοφίας της Φυσικής. Μαζί με τον Αμερικανό Ντέιβιντ Μπομ που πέθανε το 2012 είναι ο εμπνευστής μιας εξαιρετικά μη-κλασικής ανακάλυψης, γνωστής σαν το φαινόμενο Αχαρόνοφ-Μπομ, η οποία επιβεβαιώθηκε κατόπιν σε έναν μεγάλο αριθμό πειραμάτων.
Το λήμμα για τον Αχαρόνοφ στη wikipedia στη θέση της φωτογραφίας επιλέγει την παραπάνω, με το σκακιστικό του ρολόι και όλα τα κομφόρ, αυτή που αντέγραψα στη δική μας ανάρτηση, που σημαίνει ότι πράγματι θα αγαπά το σκάκι πάρα πολύ.
(ανάρτηση αρχείου – αναπροσαρμογή)

Σκάκι στα Φεστιβάλ Νεολαίας


Ο βουλευτής του Παλλαϊκού Μετώπου Διονύσης Μενύχτας εικονίζεται σε χιουμοριστικό σκίτσο να ασχολείται στη Μακρόνησο με τα τρία πάθη του: Το σκάκι, το κάπνισμα και το διάβασμα.

Γράφει ο Κοσμάς Κέφαλος 

Για τη δική μου γενιά το άκουσμα των λέξεων «σκάκι σε φεστιβάλ» παραπέμπει συνειρμικά στις λέξεις «ΚΝΕ – Οδηγητή». Εκεί πρωτοπαίξαμε και εκεί πρωτογνωρίσαμε αυτή την εντελώς διαφορετική αίσθηση που προσφέρουν παρτίδες σε ανοιχτό χώρο, σε ζωηρό περιβάλλον, με τον κόσμο να κινείται διαρκώς, με τα μεγάφωνα στη διαπασών. Εκεί πρωτονιώσαμε τη διαφορά από τους αγώνες στο ήρεμο περιβάλλον του σκακιστικού εντευκτηρίου.

Τα φεστιβάλ της ΚΝΕ διοργανώνονται επί δεκαετίες με αξιοθαύμαστη συνέπεια. Φέτος έγιναν το διήμερο 21-22 Σεπτεμβρίου στο Πάρκο Τρίτση, στο Ίλιον και συμπεριέλαβαν σιμουλτανέ από τον Γιάννη Νικολαΐδη, τουρνουά μπλιτς (νικητής ο Θανάσης Γερούκαλης), φιλικές παρτίδες κ.ά. Το σχετικό λινκ του Ριζοσπάστη

Το τριήμερο 6-8 Οκτωβρίου στο Άλσος Στρατού, στου Γουδή, κοντά στο μετρό Κατεχάκη θα πραγματοποιηθεί το φεστιβάλ του περιοδικού Σπούτνικ «#2: Ταξίδι για έναν νέο κόσμο».

Το πρόγραμμα των σκακιστικών δράσεων:

Σήμερα Παρασκευή 6.10, ώρα 7 μ.μ. η ομάδα των Φιλιππινέζων Μεταναστών Kasapi θα αντιμετωπίσει ομάδα σκακιστών που θα συγκροτηθεί στο χώρο του φεστιβάλ (θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας).

Αύριο Σάββατο 7.10 ώρα 7 μ.μ. θα πραγματοποιηθεί αφιέρωμα με θέμα «Σκάκι στην εξορία και τις φυλακές» (ακολουθεί κείμενο από τη σημερινή δισέλιδη παρουσίαση στην εφημερίδα «Αυγή). Μετά τη λήξη του αφιερώματος, γύρω στις 8.30 το βράδυ, θα διεξαχθεί τουρνουά μπλιτς με ελεύθερη συμμετοχή.

Μεθαύριο Κυριακή 8.10, ώρα 7 μ.μ., θα πραγματοποιηθεί διαγωνισμός λύσης προβλημάτων. Πρόκειται για το ιδιαίτερα θεαματικό «Solving Show», με… σφραγίδα ποιότητος από τον «Ζήνωνα» Γλυφάδας. Οι παίκτες διαγωνίζονται σε αγώνες νοκ άουτ ανά δύο, πατώντας ο καθένας το κουμπί που έχει μπροστά του, όταν θεωρήσει ότι βρήκε τη σωστή λύση. Όποιος απαντήσει σωστά πρώτος μέσα σε χρόνο δύο λεπτών παίρνει 1 βαθμό, ενώ αν απαντήσει λάθος παίρνει ο αντίπαλος 1 βαθμό (περισσότερα στο σάιτ skakiera).

………………….
………………….………………….

Ακολουθεί το δημοσίευμα στην εφημερίδα «Αυγή» της Παρασκευής 6.10.17:

ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΣΠΟΥΤΝΙΚ ΜΕ ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟ «ΣΚΑΚΙ ΣΤΗΝ ΕΞΟΡΙΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΦΥΛΑΚΕΣ»


Ψυχή σε στρατό από ψίχα

Με ψωμί, βέργες και λούπινα τα κομμάτια στις σκακιέρες των εκτοπισμένων

Θρυλικές μορφές του Αντιστασιακού Αγώνα, άνθρωποι του πνεύματος, μαχητές της ζωής. Εκπρόσωποι μιας δρακογενιάς που πολέμησαν για την ελευθερία, που πάσχισαν για κοινωνική δικαιοσύνη, που πάλεψαν για αξιοπρεπή διαβίωση.

Επώνυμοι, αλλά και πολύ κοντινοί μας άνθρωποι, όλοι με ένα κοινό χαρακτηριστικό: την δημιουργική ενασχόληση με το σκάκι στις δύσκολες συνθήκες φυλακών και στρατοπέδων συγκέντρωσης.

Ελάχιστος φόρος τιμής από τα νέα παιδιά του Φεστιβάλ Σπούτνικ, με αφιέρωμα στο «Σκάκι στην εξορία και τις φυλακές», το Σάββατο 7.10, στις 7 το απόγευμα (Άλσος Στρατού, Γουδή, κοντά στο Μετρό Κατεχάκη).

Οι νέοι του σήμερα οικοδομούν το αύριο, κατανοώντας το χθες!


Σκακιστικό σχολειό ο Άη Στράτης

Ο Στέλιος Ευκαρπίδης εκτοπίστηκε στα 18 του, το 1947, στον Άη Στράτη. Οι σκηνές τους ήταν σε μια ρεματιά, γεμάτη υγρασία. Θυμάται πως οι αφάνες που έβαζαν κάτω από την κουβέρτα είχαν γίνει σώμα συμπαγές, σαν στρώμα.

Συνθήκες άθλιες, αλλά και ένα δώρο: ο νεαρός Στέλιος βρέθηκε στην ίδια σκηνή με τον Θανάση Βασίλα (1908-1956), έναν λαμπρό επιστήμονα -με καθοριστική συμβολή στον πολεοδομικό σχεδιασμό χωριών της ανατολικής Χαλκιδικής, μετά τον καταστρεπτικό σεισμό του 1932- και έναν από τους καλύτερους βορειοελλαδίτες σκακιστές της εποχής εκείνης. Ο χρόνος περίσσευε, το μυαλό σε αυτές τις ηλικίες είναι «σφουγγάρι», ο δάσκαλος ήταν πρόθυμος να τον μυήσει στο παιχνίδι και η οικογένεια έστελνε, παρά την οικονομική ανέχεια, σκακιέρες και βιβλία για μελέτη. Γρήγορα έγινε πολύ καλός σκακιστής και, εκτός από τον δάσκαλο, άρχισε να παίζει και με άλλους. Όπως θυμάται, το σκάκι ήταν πολύ διαδεδομένο στον Άη Στράτη. Έμεινε εκεί για περισσότερο από 3 χρόνια.

Αντιθέτως το 1950, που τον πήγαν στη Μακρόνησο, αντιμετώπισε μια πολύ πιο σκληρή κατάσταση. Έφυγε με σπασμένα πλευρά και με αιμοπτύσεις…

Σήμερα, στα 88 του, παραμένει ένας πολύ ενεργός σκακιστής της ομάδας της Ικαρίας. Φύσει ευγενικός άνθρωπος, αλλά και πολύ μαχητικός στις παρτίδες, κερδίζει σε κάθε συνάντηση το ενδιαφέρον των θεατών!


Κρατούμενοι-εξόριστοι στη Μακρόνησο, κατά την πρώτη περίοδο (Ιούνιος 1947 – Μάρτιος 1949), παίζουν σκάκι.

Παρτίδες με Ηλιού και θεατή τον Σαράφη!

Ένας από τους μεγαλύτερους σε ηλικία αγωνιστές, ο 94χρονος Ιωάννης (Γιάγκος) Μαυρογιώργης μίλησε στην «Αυγή», από την Ικαρία όπου ζει, για το σκάκι στα χρόνια εκτόπισης του (η κινηματογραφημένη συνέντευξη στον Βαγγέλη Φάμπα θα προβληθεί αύριο στο Φεστιβάλ Σπούτνικ).

Συνελήφθη, μαζί με άλλους Ικαριώτες, τα ξημερώματα της 28ης Οκτωβρίου 1948. Μετά από σύντομη κράτηση στο κρατητήριο του νησιού μεταφέρθηκε στις καπναποθήκες της Σάμου και στη συνέχεια, αρχές του 1949, στο κολαστήριο της Μακρονήσου.

Βασανιστήρια, άθλιες συνθήκες, αλλά και δίψα για ζωή, για δημιουργική ενασχόληση.

Εντάχθηκε γρήγορα σε πυρήνα δυνατών σκακιστών και πήρε μέρος σε τουρνουά. Έπαιζε με τον Θανάση Βασίλα, τον στρατηγό Χατζημιχάλη, καθώς και με τον Ηλία Ηλιού. Τις αναμετρήσεις του 26χρονου Γιάγκου με τον 45χρονο Ηλία παρακολουθούσε με ζωηρό ενδιαφέρον ο 59χρονος αρχηγός του ΕΛΑΣ Στέφανος Σαράφης.

Το σκακιστικό του ταλέντο αναδείχθηκε γρήγορα και σε λίγο καιρό αντιμετώπιζε συγκρατούμενους χωρίς να κοιτάζει σκακιέρα!

Αφέθηκε ελεύθερος στις 8 Μαρτίου 1950 και συναντήθηκε με άλλους Ικαριώτες σκακιστές όπως ο Φουτρίδης και ο Σταυρινάδης, βάζοντας τα πρώτα λιθαράκια στο σκακιστικό οικοδόμημα του νησιού.


Σκάκι και τάβλι μεταξύ εξόριστων στην Ανάφη.

Ο Κώστας Φιλίνης και το σκάκι

Η Άννα Φιλίνη μιλάει για την αγάπη του Κώστα για το σκάκι: «Σε όλες τις περιόδους της ζωής τού πατέρα μου το σκάκι τον ακολουθούσε πιστά. Στο σπίτι του τα πέντε αδέρφια και ο πατέρας του παίζανε σκάκι από παιδιά και ο «Κωστάκης», παρότι ο μικρότερος, έγινε γρήγορα ισότιμος συμπαίκτης. Ήδη πριν από τον πόλεμο έπαιζε σκάκι στον «Πανελλήνιο», όπου συμμετείχε και ως αθλητής του στίβου και συνέχισε να πηγαίνει και μετά την Απελευθέρωση. Στα 8 χρόνια της παρανομίας μετά το 1947, έπαιζε συχνά μόνος του μέσα στις ατέρμονες ώρες της αναμονής. Όταν πιάστηκε το 1955 και στάλθηκε στις υγρές ενετικές φυλακές της Κέρκυρας, οι συνθήκες ήταν πολύ δύσκολες. Επειδή δεν επιτρέπονταν στους κρατούμενους να αποκτήσουν σκάκι, αυτοί έφτιαξαν από μόνοι τους πούλια του σκακιού από ψωμί. Μετά τη δίκη του στο στρατοδικείο το 1961 οι συνθήκες στις διάφορες φυλακές συνέχισαν να είναι εξαιρετικά δύσκολες. Με την αλλαγή του πολιτικού κλίματος μετά το 1963 και τη μεταφορά του στις φυλακές της Αίγινας, οι συνθήκες διαβίωσης γενικά καλυτέρεψαν, μέσα σε αυτές ήταν και το δικαίωμα να κάνουν μαθήματα και να παίζουν σκάκι οι φυλακισμένοι. Θυμάμαι πως ο πατέρας μου έλεγε πως κάνανε και πρωταθλήματα στη φυλακή».

Σε αφιέρωμα του Χρήστου Πιλάλη στο περιοδικό «ΣΑΧ» (τεύχος 15, 1997), είδαμε σκακιστικά βιβλία του Κώστα, με σφραγίδες θεώρησης των εγκληματικών φυλακών Αίγινας και Κέρκυρας, καθώς και αυτοσχέδια χάρτινη σκακιέρα και διαβάσαμε για το τουρνουά στις φυλακές Αίγινας. Η τελική βαθμολογία σε 12 αγώνες: 1ος Φιλίνης 10 βαθμοί, 2ος Μπάτσης 7,5, 3ος Πολίτης 7, 4ος Ρούσος 6,5, 5ος Τσαρούχας 4,5, 6ος Γιαννόπουλος 4, 7ος Ραψωμανίκης 2,5 βαθμοί.

Ένα ερώτημα που είχε θέσει ο Πέτρος Κολυβάς στον Φιλίνη, σε μία από τις πολλές συζητήσεις τους, ήταν το πώς έπαιζαν οι κρατούμενοι σε διαφορετικά κελιά. Οι τρόποι ήταν κυρίως τρεις: Έλεγαν τις κινήσεις φωναχτά ή άφηναν χαρτάκια στις τουαλέτες, πίσω από τα καζανάκια ή, σε πολύ λίγες περιπτώσεις, τις μετάφεραν οι φύλακες.

Ας συνεχίσουμε με την αφήγηση της Άννας Φιλίνη (περισσότερα θα μας πει το Σάββατο, στο Φεστιβάλ Σπούτνικ): «Και αργότερα, στις φυλακές της Χούντας, επινοούσε μαζί με συγκρατουμένους του τρόπους για να καταφέρνουν να παίζουν σκάκι, παρά την απομόνωση. Στη μεταπολίτευση άρχισε πάλι να παίζει σκάκι τις Κυριακές, όποτε μπορούσε, στον «Πανελλήνιο», έπαιζε όμως συχνά και μόνος του, τα βράδια μετά τις κομματικές συνεδριάσεις, με αντίπαλο συμπαίκτη σε κομπιούτερ».

Περί βασιλικής ηθικής

Ανάμεσα στους πολλούς που έπαιζαν σκάκι ήταν και ο Κωνσταντίνος Δεσποτόπουλος, τον οποίο οι συγκρατούμενοι θυμούνται να απαγγέλει ποιήματα του Παλαμά, του Σικελιανού, του Σεφέρη, του Καβάφη, καθώς και αρχαίων, όπως ο Όμηρος και ο Πίνδαρος.

Η Μ. Τζιαντζή έχει αναφερθεί από την Εφημερίδα των Συντακτών σε περιστατικά , όπως αναγράφονται βιβλίο του αγωνιστή της Εθνικής Αντίστασης Σταύρου Αβδούλου «Το φαινόμενο Μακρόνησος» (1998, εξαντλημένο): Παρά την αγριάδα τους, οι αλφαμίτες φρουροί, όταν ο Δεσποτόπουλος απήγγελνε ποιήματα Ελλήνων ποιητών, τον άκουγαν με ανοιχτό το στόμα, όμως «μερικοί δεν του επέτρεπαν ν’ απαγγέλνει σε ξένες γλώσσες και σ’ αυτές συμπεριλάβαιναν και τα αρχαία ελληνικά».

Η αδυναμία του, εκεί στο Σύρμα, ήταν το σκάκι, που το έπαιζαν με πιόνια φτιαγμένα από ψίχα ψωμιού. Ένας από τους συμπαίκτες του, όπως αναφέρει ο Αβδούλος, ήταν ο Αβέρκιος Λειβαδάρος, ένας απροσκύνητος αγωνιστής που, όμως, σαν ήταν πιτσιρικάς είχε μπλέξει με κακές παρέες κι έτσι, σύμφωνα με τον Στ. Αβδούλο, το λεξιλόγιό του ήταν λιγάκι μάγκικο.

Ο Αβέρκιος έτρεφε βαθύ σεβασμό για τον Δεσποτόπουλο. Αλλά κι εκείνος τον αγαπούσε πολύ και, «σαν πανεπιστημιακός δάσκαλος» που ήταν, προσπαθούσε να τον κάνει να αποβάλει τη μάγκικη διάλεκτο.

Εκεί που έπαιζαν σκάκι, ο Αβέρκιος πήρε τη βασίλισσα του δασκάλου και, σε τόνο θριαμβευτικό, του είπε:

– Κωσταρίκο, σου την έφαγα την πουτάνα τη βασίλισσα.

Οι παρόντες έσκασαν στα γέλια, όμως ατάραχος ο Δεσποτόπουλος του έκανε παρατήρηση:

– Σου έχω πει, Αβέρκιε, να πάψεις να χρησιμοποιείς άσεμνες λέξεις.

– Καλά, Κωσταρίκο, δεν θα το ξανακάνω. Αλλά αφού είναι βασίλισσα… δεν είναι τέτοια;

Ο όμηρος Άχθος Αρούρης

Ο Νίκος Σαραντάκος είχε συλληφθεί όμηρος από τους Γερμανούς, μαζί με άλλους πολίτες της Μυτιλήνης, από τις 24 Μαρτίου έως τα τέλη Μαΐου του 1944. Όπως μας λέει ο εγγονός του Νίκος Σαραντάκος (περισσότερα για τον παππού του, με αναφορές και σε προηγούμενα δημοσιεύματα, στον δικτυακό τόπο εδώ), εικάζεται ότι επελέγη ως όμηρος επειδή, ως στέλεχος της Αγροτικής Τράπεζας, διερευνούσε ατασθαλίες στη δραστηριότητα των Φιλανθρωπικών Καταστημάτων. Συγκρατούμενός του, στο στρατόπεδο που είχε στηθεί στο Διδασκαλείο, ήταν ο επιστήθιος φίλος του Χαράλαμπος Κανόνης, που μαζί είχαν την ιδέα να φτιάξουν σκάκι με πιόνια από ψίχα ψωμιού.
Ο Νίκος Σαραντάκος συνελήφθη πάλι τον Ιούνιο του 1945 μαζί με όλη την ηγεσία του ΕΑΜ Λέσβου με τη στημένη κατηγορία της “στάσης”. Έμεινε υπόδικος σχεδόν ένα χρόνο. Μου έχει αφηγηθεί ότι έπαιζαν σκάκι στη φυλακή. Ο Κανόνης αυτή τη φορά είχε διαφύγει τη σύλληψη. Στη δίκη το κατηγορητήριο κατέρρευσε και οι κατηγορούμενοι αθωώθηκαν ή καταδικάστηκαν με ελαφρές ποινές. Ο Κανόνης όμως στη συνέχεια πήγε στη Χίο, όπου έπεσε τον Μάρτιο του 1948 όταν συντρίφτηκαν οι μικρές δυνάμεις του ΔΣΕ.
Ο ποιητής είχε το ψευδώνυμο Άχθος Αρούρης (που είναι ομηρική έκφραση και σημαίνει «βάρος της γης»). Κατά την πρώτη περίοδο της ομηρίας του, το 1944, έγραψε το ποίημα «Το σκάκι» (ποιητική συλλογή του Νίκου Σαραντάκου «Της Κατοχής και του Στρατόπεδου»).

Το ποίημα, όπως θα το απαγγείλει αύριο στο αφιέρωμα «Σκάκι στην εξορία και τις φυλακές», ο ηθοποιός Στέφανος Ληναίος:

ΤΟ ΣΚΑΚΙ

Μας κουβαλήσαν στο στρατόπεδο ένα βράδυ.

Εμένα πρώτα, το Χαράλαμπο μετά.

Το Χαριλή καί τον Αλέκο από κοντά

κι’ άλλους πεντέξη. Αλάκερο κοπάδι.

Κι’ είμαστε αλήθεια … Κι’ ας το πούμε ειλικρινά.

ένα κοπάδι από σκιαγμένα ζωντανά.

 

Φόβος καί τρόμος μας συνείχε στην αρχή.

Όλοι φοβούνται. Αυτή ναι η αλήθεια.

Μα, φαίνεται, πως όλα είναι συνήθεια … :

Σιγά-σιγά τρυπώνει η ελπίδα στην ψυχή.

κι’ αν κάπου εκεί παραμονεύει ο χάρος

μαθαίνεις να τον κοιτάς με κάποιο θάρρος.

 

Σε δυο-τρεις μέρες ξέφτισαν οι τρόμοι

έστρωσε ένας ρυθμός κάποιας ζωής.

Κι’ εξόν από δυο-τρεις ψοφοδεείς

που τρέμαν και στον ύπνο τους ακόμη

εμείς οι άλλοι, ας πούμε, οι «δυνατοί»

ζούσαμε μια ζωή σχεδόν υποφερτή.

 

Είμασταν πιότερο απ’ αδέρφια με το Λάμπη.

Κι’ άνεργοι εδώ που μας μαντρίσαν οι Ναζήδες

νάχαμε σκάκι και να κάναμε παρτίδες… !

«Πολιτισμένοι» οι Γερμανοί δεν επιτρέψαν νάμπει.

Δεν έπρεπε όμως το δικό τους να περάσει.

Παίζαμε με ένα, πού με ψίχα είχανε φτιάσει.

 

Είτανε λίγο τότε το ψωμί

και μια μπουκιά μονάχα είτανε κάτι

και φυσικά, δεν είμασταν χορτάτοι,

ωστόσο μ’ οποιαδήποτε τιμή

θες από πείσμα, θες από μεράκι

εμείς το κονομίσαμε το σκάκι.


Ο Στέφανος Ληναίος μαθαίνει σκάκι στην κόρη του Μαργαρίτα.

Το σκάκι δίνει ζωή

Η επιλογή του Στέφανου Ληναίου, να διαβάσει το ποίημα, δεν είναι τυχαία. Ανήκει σε μια άξια γενιά αγωνιστών που έμαθαν σκάκι στη φυλακή. Είναι χαρακτηριστικό το πολύ περιεκτικό κείμενο που μας έστειλε:

«Το σκάκι δίνει ζωή. Αυτό μου είπε ο νονός μου, ο δάσκαλος ο Κώστας ο Μανωλόπουλος, όταν με έμαθε να παίζω, στα 7 χρόνια μου. Δεν πρόφτασε να μου πει περισσότερα γιατί τον εκτέλεσαν οι Γερμανοί, μαζί με τους 200 στην Καισαριανή.

Τις ίδιες μέρες του ’44, τα περισσότερα τα έμαθα, 15 χρόνων πια, στις φυλακές του Ζέρβα, στην Καλαμάτα.

Στις ίδιες φυλακές, το ’45, μετά την άθλια συμφωνία της Βάρκιζας, στην άγρια εποχή του εμφυλίου, έμαθα το καλύτερο σκάκι, με πιόνια… μανιάτικα λούπινα!

Στα χρόνια της δικτατορίας οργανώσαμε στο Θέατρο Άλφα τους πρώτους σκακιστικούς αγώνες Συγγραφέων και Ηθοποιών…

Το 1985 είχα την τιμή να με κάνει επίτιμο μέλος της η Σκακιστική Ομοσπονδία.

Τώρα πια παίζουμε σκάκι στα θεατρικά παρασκήνια, ψιθυρίζοντας πάντα το σοφό ρητό: «Το σκάκι μαθαίνει τον άνθρωπο να σκέπτεται κάθε στιγμή το επόμενο βήμα του…».

Και λέμε μέσα μας: «Πόσο καλύτερος θα ήταν ο κόσμος, αν όλοι ήξεραν να παίζουν σκάκι….».

kosmaskefalos@gmail.com

Για το χέρι της Ντορίς

Ο σχολιαστής του σάιτ Σπαραφουτσίλε (μετενσάρκωση του καλοπροαίρετου της α’ περιόδου του skakistiko και του Δόκτορα Καλιγκάρι της β’), σε υλοποίηση σκέψης του σε αυτό του το σχόλιο, όχι μόνο κατασκεύασε την υποθετική παρτίδα που περιγράφεται, αλλά την ‘έντυσε’ σε διήγημα-έγκλεισμα στο λιμπρέτο της όπερας ‘Νικήστε τον Φιλιντόρ!’ των Ντυτάκ – Ντρεϊφύς, το οποίο υπογράφει με το λογοτεχνικό του, αυτή τη φορά, ψευδώνυμο.

Για το χέρι της Ντορίς

του Τριαντάφυλλου Σωτηρίου

Ποιος κάθεται απέναντι από τον μαιτρ; Δεν τον έχουμε ξαναδεί στο εντευκτήριό μας.

Μα αυτό είναι αποκοτιά· ο νεαρός τολμά να αντιμετωπίσει τον μαιτρ επί ίσοις όροις. Συνήθως ο μαιτρ παραχωρεί πλεονέκτημα κίνησης και υλικού, μέχρι και Βασίλισσας, και πάλι ούτε ισοπαλία δεν του κόβουν. Άσε που μερικές φορές αντιμετωπίζει πολλούς ταυτόχρονα, ή χωρίς να βλέπει τη σκακιέρα, ή πολλούς ταυτόχρονα χωρίς να βλέπει τη σκακιέρα. Κι εκείνον τον σύριο, τον καλύτερο παίκτη του κόσμου τότε, τ’ αλατιού τον έκανε, μια παρτίδα έχασε όλη κι όλη από τις δέκα του ματς τους, και είναι έκτοτε άχαστος, πάνε τριάντα χρόνια. Τούτος εδώ δεν γεμίζει το μάτι, φουκαρατζίκος φαίνεται.

Νά, αρχίζουν.

1. e4 e5 2. Nf3 d6 3. d4 f5

«Ορίστε, σου παίζω όχι μόνο το άνοιγμά μου, αλλά και τη βαριάντα μου, 3…f5. Το ξέρω ότι το άνοιγμα είναι κατώτερο και η βαριάντα ύποπτη: θα σε βοηθήσω, σου είπα· έχε τον νου σου, κι εγώ θα παίξω χλιαρά, ακόμα και κάποιες ανακρίβειες αν χρειαστεί, συγκαλυμμένες πάντως, μη μας κρεμάσουν και κουδούνια.»

4. dxe5 fxe4 5. Ng5 d5 6. e6 Bc5

«Πιο ανθεκτικό είναι το 6…Nh6, χωρίς εντούτοις ούτε κι αυτό να ισοφαρίζει. Με το 6…Bc5 θυσιάζω υλικό, τάχα για επίθεση, στην πραγματικότητα για να δημιουργήσω ασυμμετρίες και περιπλοκές· ο κοινός μας στόχος, να χάσω, αλλά με όχι εξόφθαλμο τρόπο, υπηρετείται καλύτερα έτσι: λογαριάζω ότι αργότερα θα βρω την ευκαιρία να συναινέσω, ή να εξαναγκάσω, στις κατάλληλες αλλαγές κομματιών, και να βρεθώ σε χαμένο φινάλε.»

7. Nf7 Qf6 8. Qd2 Bxe6 9. Nxh8 Nc6 10. Nc3 O-O-O 11. Bb5 Ne5 12. Na4 Bd6 13. O-O

«Καλά τα πήγαινες, ρε Ρισάρ· όμως, στο κέντρο ο Βασιλιάς σου δεν κινδύνευε άμεσα, έπρεπε να συνεχίσεις την επίθεση με 13.Qa5. Τώρα δίνεις στόχο, δεν το καταλαβαίνεις; Έχω τέσσερα κομμάτια που βλέπουν στο ροκέ σου, κι εσύ δεν έχεις κανένα στην άμυνα.

»Η θέση φωνάζει για θυσία. Γιά να μετρήσω… 13…Nf3+… Μούμπλε – μούμπλε… Πράγματι, ματ στο b3.

»Δεν θα το παίξω, δεν κινδυνεύω άλλωστε να αποκαλυφθώ: είμαι ο μόνος σε όλη την ομήγυρη που όχι μόνο συλλαμβάνει ως πρώτη υποψήφια κίνηση τη θυσία, αλλά έχει και την υπολογιστική ικανότητα να μετρήσει τη νικηφόρα συνέχεια.

»Ο μόνος που θα εξέταζε τη θυσία, χωρίς όμως να είναι βέβαιο ότι θα μπορούσε να μετρήσει μέχρι το τέλος, είναι ο δάσκαλός μου, καλή του ώρα· όμως αυτός είναι πλέον 75 ετών και αποσυρμένος, και ο συνδυασμός δεν είναι μονόδρομος, αλλά έχει διακλαδώσεις, και επιπλέον περιλαμβάνει κάποιες ‘ήσυχες’ κινήσεις, χωρίς σαχ, που καθιστούν το μέτρημά του περίπου αδύνατο ακόμα και γι’ αυτόν.

»Όμως, δεν επιδιώκω να κερδίσω, αλλά να χάσω, και μάλιστα χωρίς να στήσω χοντρά και εκτεθούμε. Λοιπόν, θα παίξω 13…c6, ώστε να αναγκάσω τον λευκό να παίξει 14.Be2, απ’ όπου φυλάσσει τα αδύνατα τετράγωνα f3 και g4, περιορίζοντας τις επιθετικές μου δυνατότητες, και θα συνεχίσω με 14…Ne7, ώστε ο λευκός να εξακολουθήσει να έχει το πάνω χέρι. Α ρε Ντορίς, να ήξερες σε τι μπελάδες μάς έβαλες.»

***
Μα τι ακούγεται από το διπλανό δωμάτιο; Η κόρη του ιδιοκτήτη θα είναι. Τώρα, πάνω στην άψη της μάχης βρήκε να κοπανάει το πιάνο της και να τσιρίζει;

Νά, ο μαιτρ σηκώνεται· κατευθύνεται προς το δωμάτιο. Έτσι μπράβο, εξήγησέ της ότι εδώ παίζουμε σκάκι, δεν χαζεύουμε, και να κάνει ησυχία.

Μα τι λέει; Πόκο πιου μόσσο; Ραλλεντάντο; Πιανίσσιμο; Μα αυτός όχι μόνο δεν της ζητά να σταματήσει, αλλά της δίνει και οδηγίες· και, αυτό το παίξιμο δεν μπορεί παρά να προέρχεται από επαγγελματία: να δεις που θα έχει καθήσει ο ίδιος στο πιάνο για να της εξηγήσει.

Α, νά τον, επέστρεψε. Εμπρός, μαιτρ, αποτελείωσέ τον.

***
«Πω πω, τζίνι η μικρή· με καναδυό πρόβες ακόμα θα παίξει ιδανικά την Ερνελίντε. Λουκούμι μού ήρθε, πάνω που η Λεβασέρ μάς είχε πρήξει με τις ιδιοτροπίες της, χώρια ότι έχει πια φθίνει και κρώζει σαν χήνα. Έννοια σου, κυρία Ροζαλί, και θα σε συγυρίσω εγώ· έχω νέο φυντάνι, από τον πάγκο θα την βλέπεις.

»Τι θέση είναι αυτή εδώ; Και ποιος παίζει, ο μαύρος; Σιγά τα δύσκολα, Ίππος ζήτα τρία σαχ και ματ σε ολίγες.»

13…Nf3+ 14. gxf3 Qh4 15. Rd1 Qxh2+ 16. Kf1 Qh1+ 17. Ke2 exf3+


– Κύριε, σας αναγγέλλω ματ σε δεκαέξι κινήσεις.

«Τι κάνεις ρε θείο, ξεκούτιανες τελείως; Δεν συμφωνήσαμε ότι θα με βοηθήσεις να κερδίσω, ώστε να μου δώσει ο γερο-Μπουντινιό το χέρι της κόρης του; Νόστιμα δεν το τσουλούσαμε μέχρι να φέξει στην άλλη την ελαφρόμυαλη να παίξει την παστοράλ από την όπερά σου; Μια χαρά πρωτοβουλία είχα, εχμ, δηλαδή εσύ μού την είχες επιδέξια παραχωρήσει, και κανείς δεν είχε πάρει μυρωδιά τίποτα. Μετά που γύρισες, ξεκαπίστρωσες και παίζεις σαν να έχεις απέναντί σου τον δενξερωκιεγωποιόν.

»Και τώρα τι γίνεται; Σύμφωνα με τους κανόνες της ιπποσύνης, αν ο αντίπαλος αναγγείλει ματ σε ‘τόσες’ κινήσεις, πρέπει είτε να συμφωνήσεις με την δήλωσή του, οπότε οφείλεις να εγκαταλείψεις αυτοστιγμεί, είτε όχι· στη δεύτερη αυτή περίπτωση όμως, δεν είναι ηθικό να εγκαταλείψεις αργότερα, στα μισά του συνδυασμού, όταν δηλαδή αυτός αρχίζει να διαφαίνεται, παρά πρέπει να κάτσεις να γίνεις ματ στη σκακιέρα, κάτι ταπεινωτικό, όχι τόσο επειδή έχασες, αλλά επειδή δεν κατάφερες, ακόμα και με την υπόδειξη του αντιπάλου σου, να μετρήσεις αυτά που είχε μετρήσει εκείνος όταν σου ανήγγειλε το ματ.

»Πώς την έχεις δει τη δουλειά, θείο; Εγώ με το ζόρι βλέπω δύο κινήσεις μπροστά, είναι δυνατόν να έχεις την αξίωση να δω δεκαέξι; Αυτό που βλέπω είναι ότι έχω έναν Πύργο και έναν Ίππο περισσότερο· όμως, αυτό δα το ξέρω, σημασία δεν έχουν τα κομμάτια που είναι έξω από τη σκακιέρα, αλλά αυτά που είναι πάνω της. Και αυτό που επίσης ξέρω, είναι ότι ο Φιλιντόρ έχει τόσες πιθανότητες να έχει κάνει λάθος στο μέτρημα, όσες εγώ να γίνω πρώτο βιολί στην ορχήστρα του παλατιού.

»Ωραία μού την έφερες, θείο. Εντάξει, εγκαταλείπω· έτσι τουλάχιστον περισώζω τα λυμφατικά υπολείμματα της αξιοπρέπειάς μου.

»Και καλά η παρτίδα, τι είχαμε, τι χάσαμε· το θέμα είναι η Ντορίς.»

– Παραιτούμαι εξοχότατε, τα συγχαρητήριά μου.

Βροχή τα χειροκροτήματα· κάποιοι ρίχνουν και κέρματα στη σκακιέρα.

«Τι είναι αυτό, δουβλόνι; Μπερεκέτια έχουμε, βλέπω: εγώ δεν έχω να πάρω δεύτερη βελάδα και τη βγάζω χειμώνα καλοκαίρι μ’ αυτήν εδώ, που από μπεζ κοντεύει να γίνει αρκουδί, και άλλοι χαλαλίζουν μισθούς μου μιας εβδομάδας επειδή ήσαν θεατές σε μια παρτίδα, που ανάθεμα κι αν κατάλαβαν τι συνέβη. Πόρκα μιζέρια…»

***
«Πάλι μέτρησα τις κάλτσες μου· δοξάστε με. Αλλά, ποιος είναι αυτός απέναντί μου; Ωχ, ο νεαρός που του είχα υποσχεθεί να συνεργαστώ να με κερδίσει.

»Δες τους πώς κοιτάζονται, ο ένας στη μια γωνιά, η άλλη στην απέναντι· φαίνεται ότι αγαπιούνται τρελλά. Κρίμα είναι· κάτι πρέπει να κάνω να το μπαλώσω.

»Βάστα να πάω να διπλαρώσω τον Μπουντινιό· θα τον καλοπιάσω ότι ο νέος αξίζει πολλά, και ότι θα τον πάρω να μαθητεύσει κοντά μου.»

***
«Σία κι αράξαμε: ο γερο-Μπουντινιό έρχεται φουριόζος. Καλά, μη μου βάλεις και τις φωνές, φεύγω χωρίς να μου το πεις.»

– Λοιπόν, νέε μου, από τώρα μπορείτε να με αποκαλείτε ‘πεθερό’ ή και ‘πατέρα’ αν επιθυμείτε. Ντορίς, έλα εδώ, φίλησε τον μνηστήρα σου· καλά, μη ντρεπόσαστε, γυρνάω από την άλλη.

– Θρίαμβος του σκακιού!

– Δόξα στον Φιλιντόρ! Δόξα στον μαιτρ!

Οκτώβριος 2017

Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Συλλόγων 2017


Στην Αττάλεια της Τουρκίας από τις 8 έως τις 14 Οκτωβρίου θα γίνει το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Συλλόγων 2017 (στις 7 Οκτ. η τελετή έναρξης) όπου συμμετέχει και αντιπροσωπευτική ομάδα της Σκακιστικής Ακαδημίας Χανίων με την εξής σύνθεση : Σ. Ναούμ (2295), Κ.-Σ. Λιοδάκης (2183), Κ. Τσαρουχάς (2126), Ν. Γεωργακόπουλος (2086), Π. Καλαϊτζόγλου (2068), Α. Πετράκη (1476), 34η στις 36 σύμφωνα με τους μέσους όρους έλο όλων των ομάδων.

Η κορυφαία ομάδα που θα διεκδικήσει τον τίτλο της πρωταθλήτριας Ευρώπης (σύμφωνα με τους βαθμούς αξιολόγησης αλλά και την πραγματική δυναμικότητα των παικτών που γνωρίζει κάθε σκακιστής-θεατής)  είναι η Γκλόμπους από τη Ρωσία (Κράμνικ, Μαμεντιάροβ, Γκριστσούκ, Καριάκιν, Γκίρι, Νεπομνιάτσι, Κορομπόβ, Χισματούλιν). Πολύ ισχυρή και η Αλκαλόιντ της ΠΓΔΜ (Ντιγκ Λίρεν, Γιου Γιανγκί, Ελιάνοβ, Γιακοβένκο, Αντρεϊκιν, Κριβορούτσκο, Παντσέβσκι, Νέντεβ) καθώς και η Μεντνί Βσαντνίκ της Ρωσίας (Σβίντλερ, Φεντοσέεβ, Ματλακόβ στις πρώτες σκακιέρες). Γνωστότατους gm βρίσκουμε σε πολλές ακόμα ομάδες, ενδεικτικά: Νάγιερ, Ιναρκίεβ, Χαρικρίσνα, Ναβάρα, Νάιντιτς, Νισιπεάνου, Ζβιάγκιντσεβ, Χάμερ, Χισματούλιν, Μπάρτελ.
Ο σύνδεσμος chess-results στους άνδρες εδώ

Στις γυναίκες δεν υπάρχει ελληνική ομάδα. Η κορυφαία ομάδα σύμφωνα με τους μ.ο. έλο είναι η Μπατούμι NONA (Γεωργία – και το όνομα της ομάδας μάλλον προς τιμήν της Γκαπριντασβίλι) με Χαρίκα, Τζαγκνίτζε, Χοτενασβίλι, Μπατσιασβίλι στις πρώτες σκακιέρες. Ακολουθεί η Ούγκρα από τη Ρωσία με τις Γκίρια, Πογκόνινα, Ουσένινα κορυφαίες. Γνωστές σκακίστριες σε άλλες ομάδες: Ε. Αταλίκ, Πατζ, Ζούκοβα, Νετσάεβα, Γκ. Μαμεντιάροβα.
Ο σύνδεσμος chess-results στις γυναίκες εδώ

Το επίσημο σάιτ με το πρόγραμμα και πολλές ακόμη πληροφορίες: http://euroclubcup2017.tsf.org.tr

Οι παρτίδες θα αναμεταδίδονται ζωντανά και από το chess24.com οπότε στο skakistiko θα ενσωματωθεί από τον 1ο γύρο ο ελεύθερος κώδικας που παρέχεται. Θα υπάρχει λοιπόν παράθυρο στην υποσελίδα μας “Ζωντανές Μεταδόσεις”.

Οι πόρτες


“Ενάντια στους κανόνες αυτού του παράλογου παιχνιδιού” γράφει το εξώφυλλο που συνέθεσε για την έκδοσή του ο Νταλμαβίβα, φθινόπωρο του 1983.
Είναι μια αναφορά στο σκάκι, από τον Μάριο Νταλμαβίβα που χρησιμοποιεί το παιχνίδι μας ως όχημα για να αναφερθεί στην ανυπακοή. Ο Μ.Ντ. είχε προφυλακιστεί με την “ειδική αντιτρομοκρατική νομοθεσία” για πέντε ολόκληρα χρόνια (1979-84) στα ιταλικά μολυβένια χρόνια και αθωώθηκε στο δικαστήριο. Ένας σύγχρονος ίσως Γιόζεφ Κ. που όπως και στον καφκικό κόσμο, ποτέ δεν είναι βέβαιος αν θα παραπεμφθεί σε πραγματική Δίκη. Στη διάρκεια της κράτησης έγινε κομιξάς- δεν είχε ασχοληθεί ποτέ παλιότερα με το είδος. Κόμιξ του κυκλοφορούν μεταφρασμένα και στα ελληνικά από την Βαβέλ, καυστικά και σαρκαστικά, χωρίς ποτέ να ζητούν συγκίνηση. Η μόνη εκβιαστική ατάκα που θυμάμαι (συνάμα τόσο αληθινή) είναι “τι αίσθηση του χρόνου μπορεί να έχει ένας δικαστής;”. Το σχέδιο πάντα ακραία μινιμαλιστικό, εικονίζει μόνο πόρτες.
Δύο δείγματα από τα κόμιξ του πρόσθεσα στη σημερινή (3-10-17) καταχώρηση στις Στιγμές αλλά όπως συμβαίνει με αυτή την υποσελίδα του σάιτ καθώς και με τις “Πρ.Σημ.”, οι απόψεις προχωρούν να γίνονται πολύ περισσότερο προσωπικές από ό,τι στις πιο φορμαλιστικές κεντρικές σκακιστικές αναρτήσεις και να με συμπαθάτε ή να με κατανοήσετε – για αυτό άλλωστε έχω επιλέξει να ανοίγουν μόνο αν το διαλέγει, αν το θέλει ο επισκέπτης, με κλικ.

Εικόνες


Τιφλίδα 1951, 2ο Διασυλλογικό Πρωτάθλημα Σοβιετικής Ένωσης. Στα σκακιέρα αντίπαλοι δυο φημισμένοι παίκτες της εποχής, ο Ισαάκ Μπολεσλάβσκι και ο Ίγκορ Μπονταρέβσκι.

Ο Ισαάκ Μπολεσλάβσκι, έξοχος επιθετικός σκακιστής και ικανότατος αναλυτής είχε φτάσει μια ανάσα πριν την απόλυτη κορυφή, έχοντας χάσει σε μπαράζ 14 παρτίδων από τον Μπρονστάιν το δικαίωμα να διεκδικήσει τον τίτλο του παγκόσμιου πρωταθλητή από τον Μποτβίνικ. Οι καλύτερες παρτίδες του ακόμα και τώρα θεωρούνται διδακτικό μάθημα ιδεών για το δυναμικό 1. ε4  με τα λευκά και την Ινδική του Βασιλιά με τα μαύρα.

Ο Ίγκορ Μπονταρέβσκι, οικονομολόγος στο επάγγελμα, είχε ισοβαθμήσει στην 1η θέση στο πρωτάθλημα ΕΣΣΔ του 1940 και ήταν από τους καλύτερους εκείνης της γενιάς του μεγάλου πατριωτικού πολέμου – όπως ονομάζουν οι Ρώσοι τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο στα εδάφη τους. Η σύντροφος της ζωής του ήταν η Βαλεντίνα Κοζλόφσκαγια, σκακίστρια παγκόσμιας κλάσης στις γυναίκες.

Τους δυο παίκτες παρακολουθούν από τα επιβλητικά κάδρα τους ο επικεφαλής του σοβιετικού μηχανισμού ασφαλείας Λαβρέντι Μπέρια, ο Ιωσήφ Στάλιν και ο Βιατσεσλάφ Μολότοφ, διπλωμάτης που είχε υπογράψει το περιώνυμο σύμφωνο Μόλοτοφ – Ρίμπεντροπ το 1939 ενώ λίγους μήνες μετά τη φωτογραφία θα ξαναγινόταν υπουργός εξωτερικών.

 

O Iωάννης Καποδίστριας σε επιστολή προς τον πατέρα του όταν μαθήτευε διπλωμάτης στην Αγία Πετρούπολη (1811) – μετάφραση από το πρωτότυπο κείμενο στα ιταλικά:

“Το τρίτο μου δέμα περιέχει ένα σκάκι για όλη την οικογένεια … Oι πεσσοί του σκακιού έχουν κατασκευαστεί στον Αρχάγγελο της Ρωσίας. Έχουν το ελάττωμα ότι και των δύο παικτών οι πεσσοί είναι άσπροι. Δεν θέλησα να χρωματίσω τους μαύρους πεσσούς γιατί αμφέβαλα αν το χρώμα τους θα αντέξει στο ταξίδι ως εσάς. Αλλά σας συμβουλεύω, όταν οι πεσσοί φτάσουν άβαφοι, να παρακαλέσετε εκ μέρους μου τον κουμπάρο μας Γκίνη να χρωματίσει μαύρους τους πεσσούς εκείνους που εικονίζουν ασιατικό στράτευμα.”
Ο πρώτος κυβερνήτης της απελευθερωμένης Ελλάδας ήταν το 1828 ο Ιωάννης Καποδίστριας. Στις 27 Σεπτεμβρίου 1831 δολοφονήθηκε από Έλληνες που έβλεπαν να θίγονται κάποια προνόμια που είχαν αποκτήσει επί Οθωμανικής περιόδου.

(Την επιστολή του κυβερνήτη προς τον πατέρα του μετέγγραψε και δημοσίευσε ο Παναγής Σκλαβούνος στο λογαριασμό του στο fb. Οι πεσσοί δυστυχώς δεν διασώζονται στο μουσείο Καποδίστρια στην Κέρκυρα -ούτε αλλού όσο γνωρίζουμε- ενώ για την οπτικοποίηση χρησιμοποιήθηκαν σχεδόν όμοιας κατασκευής πεσσοί από το Αρχαγγέλσκ, το μεγάλο λιμάνι της Αρκτικής Θάλασσας, σκαλισμένοι σε κόκκαλο. Ο Παναγής προσέφερε ευγενικά το υλικό που βρήκε για αναδημοσίευση και στο skakistiko).

Ντόρσα Ντεραχσανί (πρόσωπα του σκακιού: 3)

Όταν ήταν δύο χρονών νήπιο οι γονείς της την πήγαν να εμφανιστεί σε ένα σόου της τηλεόρασης του Ιράν. Δεν έφτανε το μπόι της το μικρόφωνο και της το κρατούσε ο παρουσιαστής, η μικρή τραγούδησε, το κοινό χειροκρότησε. Χαρισματικό παιδί φαινόταν και έτσι μεγαλώνοντας ξαναβγήκε στην οθόνη σε άλλες εκπομπές.

Να, μια φορά βγήκε διαβάζοντας υπέροχα σελίδες από παιδική λογοτεχνία, ήξερε άλλωστε ανάγνωση από ενάμιση έτους. Η μητέρα της, δημιουργούσε με τη φαντασία της και μετά της διάβαζε ολόκληρα παραμύθια με σκοπό να της μάθει μονάχα μια λέξη. Οι παιδικές καριέρες δημοσιότητας έχουν ημερομηνία λήξης γιατί τα παιδιά μεγαλώνουν, αλλά της Ντόρσα Ντεραχσανί διακόπηκε απότομα στα έξι της χρόνια. “Με έβαλαν να εμφανιστώ με μαντίλα παρά τη θέλησή μου, 6 χρονών. Τους χαλάσαμε το σόου και φύγαμε από το στούντιο. Είπαν πως είμαι καλοδεχούμενη στο μέλλον αν αλλάξω γνώμη. Δεν φόρεσα νέα μυαλά και έτσι δεν βγήκα ποτέ ξανά στην tv”.

Στο σχολείο, δίπλα στο μάθημα ζωγραφικής έκαναν και μάθημα σκακιού. Έτσι έμαθαν σκάκι η Ντόρσα Ντεραχσανί (σήμερα WGM, έλο 2306) και ο μικρότερος αδελφός της Μπόρνα (FM, έλο 2298). Η Ντόρσα πρώτη φορά έγινε σχετικά γνωστή στο σκάκι όταν κέρδισε, ερχόμενη από το πουθενά, το πρωτάθλημα Ιράν της παιδικής κατηγορίας της. “Τα κορίτσια τα άλλα είχαν προπονητές, εμένα δεν με ήξεραν. Ακόμα και τα κοριτσάκια μικρότερα των 8 ετών φορούσαν μαντίλα, εγώ έβαλα ένα φόρεμα πριγκιποπούλας και κάλυψα το κεφάλι μου με ένα ωραίο στεμματάκι”. Στη συνέχεια η Ντόρσα κέρδισε το χρυσό μετάλλιο στους πανασιατικούς αγώνες νεανίδων το 2012, το 2013 και το 2014.

Μέχρι να γίνει 12-13 ετών απέφευγε -όσο μπορούσε- να φοράει το χιτζάπ στους σκακιστικούς αγώνες στο εξωτερικό καθώς και στην πατρίδα της ακόμη, αλλά κάπου εκεί η υπόθεση βάρυνε και σοβάρεψε, αναγκάστηκε να “συμμορφωθεί”. Ο πρόεδρος της Ιρανικής Σκακιστικής Ομοσπονδίας Μ. Παχλεβανζαντέχ την πλησίασε μια μέρα και της είπε: “Ο τρόπος που βάζεις το χιτζάπ δεν πειράζει. Μόνο μην σε παίρνουν φωτογραφίες”. Μάλλον θα το φόραγε με τη μεγαλύτερη επιδεξιότητα που μπορούσε να επιστρατεύσει πολύ-πολύ στραβά, αλλά σημασία είχε αυτό να μην μαθευτεί παραέξω.

Στα 18 της χρόνια, δηλαδή πέρσι, είχε πια πάρει την απόφαση πως δεν θα συνεχίζει να αγωνίζεται για το Ιράν. Και στην Ολυμπιάδα του Μπακού που έγινε το φθινόπωρο της περασμένης χρονιάς, είχε βρεθεί ως συντάκτρια για τα ΜΜΕ και όχι ως παίκτρια της εθνικής της ομάδας. Κανείς δεν την είδε ποτέ με μαντίλα. “Αν μου διέθεταν προπονητές, χρήματα, έξοδα για συμμετοχές, ενδεχομένως θα ένιωθα ένα είδος υποχρέωσης. Το έλυσα απλά, επιλέγοντας συνειδητά να μην δεχτώ κρατικά χρήματα και έτσι οι κανόνες του σκακιστικού Ιράν δεν με αφορούν”.

Η Ντόρσα Ντεραχσανί και ο αδελφός της Μπόρνα Ντεραχσανί έπαιξαν τον περασμένο Ιανουάριο στο γνωστό μεγάλο διεθνές όπεν του Γιβραλτάρ. Στον πρώτο γύρο ο 14χρονος Μπόρνα ζευγαρώθηκε ως αντίπαλος του γκρανμέτρ Αλεξάντερ Χούζμαν. Ο έφηβος σκακιστής έπαιξε την παρτίδα, αλλά υπήρχε ένα πρόβλημα. Ο Χούζμαν αγωνίζεται για το Ισραήλ και από αμέλεια οι διαιτητές επέτρεψαν αυτήν την κλήρωση (συνήθως αυτά τα ζευγαρώματα “διορθώνονται” με το χέρι). Μετά από λίγες εβδομάδες, ο πολύς πρόεδρος Παχλεβανζαντέχ δεν περιορίστηκε αυτή τη φορά να είναι συμβουλευτικός, ανακοινώνοντας πως ο Μπόρνα Ντεραχσανί αποβάλλεται από όλα τα τουρνουά στο Ιράν αλλά και στο εξωτερικό ως αθλητής της χώρας. Στην ίδια ανακοίνωση περιλήφθηκε και η πανομοιότυπη αποβολή της Ντόρσα Ντεραχσανί γιατί μαθεύτηκε πως στο Γιβραλτάρ δεν φορούσε τη μαντίλα.

Η Ντεραχσανί ζούσε ήδη στην Ισπανία όταν ανακοινώθηκε η τιμωρία της και στο καθαρά πρακτικό πεδίο η απόφαση δεν είχε αρνητικές συνέπειες για την ίδια, αλλά θεωρεί την απόφαση ντροπιαστική για την αξιοπρέπεια του αδελφού της, ενός παιδιού 14 ετών. Δεν μιλάει εδώ και πολύ καιρό στα μίντια του Ιράν γιατί δεν έχει καμία εμπιστοσύνη στο πώς θα αποτυπωθούν τα λόγια της. Από τον Ιούλιο μετακόμισε στη νέα σκακιστική μητρόπολη που λέγεται Σεντ Λιούις καθώς επίσης πριν λίγες εβδομάδες άλλαξε ομοσπονδία, θα αγωνίζεται στο εξής με τις ΗΠΑ. Ο αδελφός της στις λίστες της Διεθνούς Ομοσπονδίας για την ώρα αναγράφεται χωρίς χώρα, ως fide…

Οι γονείς της πάντα συμπαράστατες και στα όμορφα και στα δύσκολα την αντιμετώπιζαν με σεβασμό σαν ενήλικο πλάσμα με ευθύνη των αποφάσεών της και καταφανώς είχαν βάλει τη μαγιά για να καμαρώσουν ένα ελεύθερο πνεύμα από τα παιδικάτα του. Η 19χρονη θα σπουδάσει οδοντιατρική και φιλοδοξεί να δουλέψει περισσότερο σκακιστικά για να κατακτήσει και τον γενικό τίτλο του γκρανμέτρ (είναι ήδη γκρανμέτρ στις γυναίκες).

Το σημερινό κείμενο στο σάιτ προφανώς θα μπορούσε να γίνει λιγάκι πιο διεισδυτικό για την ιρανική κοινωνία, αλλά για να μην βγει ανυπόφορο σεντόνι που δεν θα κατέγραφε και κάτι άγνωστο σε όλους μας προτίμησα να πατήσω στην προσωπική καταγραφή, εξαίρεση της Ντεραχσανί, και στις προσωπικές της αμφιβολίες που οφείλονται σε μεγάλο βαθμό στις οικογενειακές της καταβολές αλλά σε μια κοινωνία που κακοποιείται κατευθείαν στον στόχο -στο μυαλό δηλαδή- από τη θεοκρατία, απέχουν ωκεανούς από το να αποτελούν κοινό κανόνα αξιών.

  • Ο κορμός της ανάρτησης αντλήθηκε από άρθρο του wbur.org
  • Οι προηγούμενες αναρτήσεις στο skakistiko της θεματικής ομάδας “πρόσωπα του σκακιού” (δεν αφορά ιστορικά πρόσωπα, αλλά μόνο σκακιστές επικαιρότητας) εδώ

 

  • Στις Καρτέλες

    Στις Καρτέλες

    Προσθήκες/ανανεώσεις στις μόνιμες κόκκινες καρτέλες (τις βρίσκετε στο πάνω μέρος του σάιτ, όπως δείχνει η μικρογραφία):

    8 Οκτ. --- Ζωντανές Μεταδόσεις: προστέθηκε σκακιέρα ζωντανής μετάδοσης του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος Συλλόγων. Ώρα έναρξης των γύρων: 3.00 μ.μ.

    9 Οκτ. --- Φωτοροή (καινούργια καρτέλα): προστέθηκε μια σκακιστική φωτογραφία επικαιρότητας.

    10 Οκτ. --- Προσωπικές Σημειώσεις: προστέθηκε η σημείωση 24 "Το Μάθημα Ανατομίας του Δρ. Τουλπ".

    14 Οκτ. --- Στιγμές: προστέθηκε μια νέα καταχώρηση.

    Στη Θέση Ημέρας προστίθεται καθημερινά αυτόματα ένα σκακιστικό πρόβλημα και στη σελίδα The Puzzles Page θέσεις από πρακτικές παρτίδες αλλά χωρίς τακτή περιοδικότητα.

  • Να ‘μαστε πάλι εδώ

    Να ‘μαστε πάλι εδώ

    Οι αλλαγές στο skakistiko από τις 13 Ιουλίου 2017 στην ανάρτηση ΕΔΩ

  • ΤΡΕΧΟΝΤΑ ΤΟΥΡΝΟΥΑ

    * 3ο Όπεν “Συνεργασία” 11.09.17 – 23.10.17 (κάθε Δευτέρα)
    galanoschess.gr chess-results

    * 13ο Όπεν ΣΟΠ-ΣΜΑΟΚ 12.09.17 – 24.10.17 (κάθε Τρίτη)
    athenschess.gr chess-results

    * 165ο Όπεν Αμπελοκήπων (κάθε Τετάρτη) 13.09.17 – 25.10.17
    chesssquare-club.com chess-results

    * 42ο Όπεν ΣΟΠ-ΣΜΑΟΚ για έλο <1900 (κάθε Παρασκευή) 15.09.17 – 27.10.17
    athenschess.gr chess-results

    * Φθινοπωρινό Όπεν Chess Square (κάθε Σάββατο) 16.09.17 – 28.10.17
    chesssquare-club.com chess-results

    * 4ο Όπεν Γ. Εμπέογλου “Κάισσα” 2017 (κάθε Κυριακή) 17.09.17 – 29.10.17
    προκήρυξη chess-results

    * 4ο Ανοιχτό Τουρνουά ΕΕΣ Κορυδαλλού (κάθε Κυριακή) 17.09.17 – 29.10.17
    korydalloschess.gr chess-results

    * 4ο Όπεν Τουρνουά ΟΠΑΧ (κάθε Κυριακή) 17.09.17 – 29.10.17
    facebook chess-results

    * 7ο Κλειστό Τουρνουά ΣΟ Περιστερίου Νόρμας ΥΜ (κάθε Τρίτη) 19.09.17 – 31.10.17
    facebook chess-results

    * Kappa-69 ΣΟ Καλλιθέας (κάθε Δευτέρα) 25.09.17 – 06.11.17
    προκήρυξη chess-results

    * 23ο Όπεν ΣΟ Περιστερίου (κάθε Τρίτη) 26.09.17 – 07.11.17
    soperisteriou.gr chess-results

    * Εβδομαδιαίο Τουρνουά ΠΣ Περιστερίου (κάθε Σάββατο) 30.09.17 – 10.11.17
    peristerichess.gr

    * Ultima Series ΑΣΟΠ Δίας (κάθε Σάββατο) 30.09.17 – 10.11.17
    asopdias.gr chess-results

    * 3ο Τουρνουά Chess Square για σκακιστές με έλο <1900 (κάθε Κυριακή) 01.10.17 – 12.11.17
    chesssquare-club.com chess-results

  • ΠΡΟΣΕΧΗ ΤΟΥΡΝΟΥΑ

    * Ανοιχτό Τουρνουά Σκακιού “Κεραυνός Ωραιοκάστρου” στο Φιλίππειον 13.10.17 – 22.10.17

    προκήρυξη

    * 1ο Ανοιχτό Τουρνουά Γυναικών-Κοριτσιών “En Passant” 14.10.17 – 22.10.17

    προκήρυξη chess-results

    * 3ο Royal Chess Rapid 15.10.17

    προκήρυξη ανάρτηση στο skakistiko chess-results

    * 1ο Ανοιχτό Κύπελλο Τριανδρίας στη μνήμη Θωμά Κουτσούρα 15.10.17 – 13.11.17 (προημ.)

    pat.gr chess-results

    * 3ο ΔΤ “Ευτύχιος Κρομμιδάκης” 20.10.17 – 27.10.17

    kydonchania.gr ανάρτηση στο skakistiko chess-results

    * Mediterranean Youth Chess Championships 20.10.17 – 27.10.17

    kydonchania.gr ανάρτηση στο skakistiko chess-results

    * 6ο Διεθνές Φεστιβάλ Μπλιτς Σ.Σ.Πεύκων – Ε.Σ.Σ.Θ-Χ – ΕΣΟ 27.10.17

    προκήρυξη chess-results

    * European Team Chess Championships 2017 27.10.17 – 07.11.17

    euroteams2017.com chess-results

    * 10ο Διεθνές Φεστιβάλ Ράπιντ Σ.Σ.Πεύκων – Ε.Σ.Σ.Θ-Χ – ΕΣΟ 28.10.17 – 29.10.17

    προκήρυξη chess-results

    * 1ο ΔΤ Χερσονήσου 28.10.17 – 05.11.17

    euroteams2017.com

  • ΤΕΛΕΙΩΣΑΝ

    * 3ο Weekend Heraklion Tournament 2017 06.10.17 - 08.10.17 heraklionchess.com chess-results
  • Skakistiko στο Facebok

  • Σκακιστικοί Ιστότοποι

    Σκακιστικοί Ιστότοποι

    Νέα ιστοσελίδα με πλήθος ασκήσεων (συνδυασμών και φινάλε), που προέρχονται όλες από την αγωνιστική πρακτική και κατά κανόνα έχουν παιχτεί πρόσφατα. Ανανεώνεται διαρκώς. Σε beta μορφή για την ώρα καθώς ο δημιουργός Μάρτιν Μπένεντικ σκοπεύει να την κάνει πληρέστερη και με πολλαπλές δυνατότητες. Ο σύνδεσμος: https://chesspuzzle.net

  • Σκακιστικά Βιβλία

    Σκακιστικά Βιβλία

    Romain Edouard - The Chess Manual of Avoidable Mistakes: Test Yourself

    Ο Γάλλος gm Ρομέν Εντουάρ (είχε αγωνιστεί μια χρονιά στο διασυλλογικό Α' εθνικής με τον ΝΟ Καλαμάτας) έχει εκδώσει πρόσφατα αξιόλογες δουλειές με προπονητικό ενδιαφέρον. Στο βιβλίο που προτείνεται, εισέρχεται βαθύτερα στις αιτίες που προκαλούν τα λάθη και τις αβλεψίες στις πρακτικές παρτίδες. Ο σκελετός παρουσίασης της ύλης είναι τεστ με διαγράμματα, όπου στις λύσεις ο συγγραφέας αναπτύσσει τα συμπεράσματά του. Σύνδεσμος amazon ΕΔΩ

  • Στατιστικά

    • 4,639,843 μεμονωμένα κλικ από 1/1/2012
  • Who's Online

    12 visitors online now
    4 guests, 8 bots, 0 members