Μια από τις πρώτες ιστορικά προπαγανδιστικές αφίσες για το σκάκι στη Σοβιετική Ένωση που χρονολογείται στο 1925. Η τεχνοτροπία θυμίζει λίγο την αντίστοιχη δική μας (μεταγενέστερη) εικονίτσα “ο πωλών τοις μετρητοίς και ο πωλών επί πιστώσει” – η γάτα αριστερά είναι σχεδόν πανομοιότυπη!

Η αφίσα έχει ιστορικό ενδιαφέρον για μια προκλητική αιτία. Ακριβώς στο οριζόντιο μέσο της εικόνας, στο πάνω μέρος, αυτός που παρακολουθεί κορνιζαρισμένος την οικογένεια των χωρικών που ασχολούνται παθιασμένα με το σκάκι δεν είναι άλλος παρά ο Λέων Τρότσκι, ο πρώην αρχηγός του Κόκκινου Στρατού που το 1925 ήταν ακόμη μέλος του Πολιτικού Γραφείου του Κομμουνιστικού Κόμματος της Σοβιετικής Ένωσης – αλλά όλοι γνώριζαν πως βρισκόταν πλέον στον αέρα. Η δημοσιοποίηση της σύγκρουσής του με τον Στάλιν, η διαγραφή του από το κόμμα και η μετέπειτα εξορία του συντελέστηκαν ελάχιστα αργότερα.

Το πραγματικό επίθετο του Τρότσκι ήταν Μπρονστάιν, αλλά είναι βέβαιο πως δεν διατηρούσε ουδεμία σχέση συγγένειας με τον μεγάλο σκακιστή του 20ού αιώνα Νταβίντ Μπρονστάιν. Με την ευκαιρία της ανάρτησης θα μου επιτρέψετε να επισημάνω δυο βιβλία που μυθιστορούν την εξορία του Τρότσκι στο Μεξικό, τους δεσμούς του με τον ζωγράφο Ντιέγο Ριβέρα και την δολοφονία του, στο σπίτι του, από τον Καταλανό πράκτορα Ραμόν Μερκαντέρ. “Ο δεύτερος θάνατος του Ραμόν Μερκαντέρ” του Χόρχε Σεμπρούν, όπου ο συγγραφέας ασχολείται με τον Μερκαντέρ ο οποίος, ανακτώντας το όνομά του και την ταυτότητά του μετά την εικοσαετή φυλάκιση κινείται κρυφά εκτελώντας νέα μυστική αποστολή και το “Ο άνθρωπος που αγαπούσε τα σκυλιά” του σύγχρονου Κουβανού Λεονάρντο Παδούρα, μια συναρπαστική μυθοπλασία που πατάει πάνω στο μύθο του τελευταίου καταφυγίου του Τρότσκι στο Κογιοακάν του Μεξικού – και φυσικά στην δολοφονία του.