Ο Ισπανός θεατρικός συγγραφέας, δοκιμιογράφος και σκηνοθέτης Φερνάντο Αραμπάλ (γεννημένος το 1932 στη Μελίγια ενώ από το 1955 ζούσε στη Γαλλία. Θα του ήταν αδύνατον να συνεχίσει με την φρανκική σκιά) για 30 χρόνια διατηρούσε τη σκακιστική στήλη στην τελευταία σελίδα του περιοδικού «Λ’ Εξπρές», όπου συνήθως έγραφε για οτιδήποτε άλλο εκτός από το σκάκι. Με αφορμή ένα σκακιστικό διάγραμμα από κάποια γνωστή παρτίδα διάσημων παικτών, μετά τη στοιχειώδη, μινιμαλιστική τεχνική σκακιστική ανάλυση στην οποία δεν έκρυβε ότι συνήθως ζητούσε τη βοήθεια ισχυρότερων σκακιστών, καταπιανόταν με την επιστήμη των φράκταλ, με το θέατρο, με την ασάφεια, με τον Πικάσο που είχε ενοχληθεί διότι ο Αραμπάλ έδωσε τον τίτλο «Viva la muerte» (Ζήτω ο θάνατος) σε ένα κινηματογραφικό του έργο γιατί κατά ένα περίεργο τρόπο ήταν προληπτικός, αυτός που αποτύπωσε τη Γκερνίκα φοβόταν τη λέξη «θάνατος». Με αφορμή την πρώτη παρτίδα Φίσερ – Σπάσκι του ματς του 1992 στη Γιουγκοσλαβία, εκείνη την διάσημη Ισπανική Μπρέγιερ, ο Αραμπάλ σε άρθρο του εκτός ροής συνομίλησε με τον Ηράκλειτο που θα εξηγούσε μέσα από τα σπαράγματα του έργου του που έχουν σωθεί την επιστροφή του Φίσερ. Και στην παρτίδα Γκέλερ – Κάρποβ 1-0 στη Μόσχα το 1976 τον λόγο πήρε ευρηματικά και οδήγησε σε άλλους δρόμους ο Σουηδός θεατρικός συγγραφέας Αύγουστος Στρίνμπεργκ.

Κι όμως, όπως δηλώνει, δεν έγραφε για άσχετα πράγματα με το σκάκι για να σκανδαλίσει, αλλά γιατί αν δεν είσαι κορυφαίος επαγγελματίας του αθλήματος έχει γούστο και γοητεία να κάνεις αυτό που αναπόφευκτα λόγω τεχνικής τελειότητας και απόλυτης εξειδίκευσης αδυνατούν να κάνουν εκείνοι, να διερευνήσεις δηλαδή τις υπόγειες προβολές του παιχνιδιού σε έναν χαοτικά σύνθετο κόσμο.

Ωστόσο δεν θεωρεί τον εαυτό του «αγνό σκακιστή». Κι έχει δίκιο, κανείς του ανταγωνιστικού ή αγωνιστικού σκακιού δεν είναι, η αγνότητα άλλωστε είναι εφεύρεση της αστυνομίας και της θρησκείας.

Σε εξειδικευμένο κλειστό σάιτ με αρχεία περιοδικών και εφημερίδων βρέθηκαν αναπάντεχα λίγα σκαναρισμένα αποκόμματα της σκακιστικής στήλης που έγραφε κάθε 15 μέρες, στα γαλλικά. Θα δω αν υπάρχει η ασφαλής δυνατότητα (θέματα κοπιράιτ) να μεταφέρω εδώ ένα δείγμα.

Ο Φερνάντο Αραμπάλ σε λήμμα της wikipedia