φωτ. Από σύγχρονη έκδοση του βιβλίου στην Ισπανία. Ο Μιγκέλ ντε Ουναμούνο (Μπιλ­μπάο, 1864 – Σαλαμάνκα, 1936) ήταν Ισπα­νός δοκιμιογράφος, μυθιστοριογράφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας, φιλόσοφος και καθηγητής αρχαίων ελληνικών στο πανεπιστήμιο της Σαλαμάνκα, στο οποίο διατέλεσε επίσης πρύτανης από το 1900 ως το 1914 και το διάστημα 1930 ως 1936. “Το μυθιστόρημα του Δον Σανδάλιο, σκακιστή” κυκλοφόρησε το 2015 στα ελληνικά σε μετάφραση Αχιλλέα Κυριακίδη από την Άγρα. Από την παρουσίαση του εκδοτικού οίκου:

Αυτό το σύντομο αφήγημα παρουσιάζει έναν μισάνθρωπο που δεν αντέχει άλλο τη βλακεία. Αναγνώστης του Φλομπέρ, αποσύρεται στην ακροθαλασσιά, σε ένα ξενοδοχείο όπου δεν τον ξέρει κανείς και όπου, δόξα τω Θεώ, ούτε εκείνος γνωρίζει κανέναν. Θα συνάψει, ωστόσο, περίεργο δεσμό με έναν άγνωστο, εξίσου σιωπηλό και αινιγματικό σαν τον ίδιο, έναν κάποιο δον Σανδάλιο, που πηγαίνει στη λέσχη μόνο για να παίξει σκάκι, και παίζει χωρίς να αρθρώνει λέξη, με αρρωστημένη μανία.
«Για τον δον Σανδάλιο», γράφει ο ντε Ουναμούνο, «οι στρατιώτες, οι αξιωματικοί, οι πύργοι, τα άλογα, οι βασίλισσες και οι βασιλιάδες του σκακιού έχουν πιο πολλή ψυχή από τα πρόσωπα που τα κινούν. Μπορεί και να ’χει δίκιο». Εξάλλου, το παιχνίδι του σκακιού είναι πέρα από το Καλό και το Κακό.
Αλλά ο ντε Ουναμούνο, συντάσσοντας αυτή τη νουβέλα, έχει πάντα στο μυαλό του ότι είναι ο συγγραφέας του τραγικού αισθήματος της ζωής, αδελφό πνεύμα του Κίρκεγκωρ, του φιλοσόφου που αναρωτιέται: «Είμαστε, γίνεται να είμαστε, κάτι περισσότερο από παίκτες σκακιού;».