ανάρτηση αρχείου

Φυσικά, αυτό που έκανε το ματς του Λονδίνου το 2000 τόσο δραματικό ήταν η ήττα του Κασπάροβ, του μεγάλου φαβορί, του καλύτερου σκακιστή του κόσμου της εποχής εκείνης. Οι θεατές υποστήριζαν στην μεγάλη τους πλειονότητα τον Κασπάροβ, το παιχνίδι του οποίου ενθουσίαζε τους φίλους του σκακιού, σε αντίθεση με το σφιχτό στυλ του Κράμνικ που δεν είχε πολλούς θαυμαστές. Σήμερα, το 2017, ο Κράμνικ θεωρείται αναμφισβήτητα ένας από τους πιο σπουδαίους παίχτες της ιστορίας, ένα τέρας του παιχνιδιού στο βάθος της σκέψης του και στις ιδέες που έφερε. Ο Κασπάροβ όχι μόνο αδυνατούσε να βρει αντίδοτο αλλά υπέπεπτε σε πολλά τακτικά λάθη. Αλλά γιατί;

Το «From London to Elista» των Εβγκένι Μπαρέεβ και Ίλια Λεβίτοβ κέρδισε το 2008 τον τίτλο του βιβλίου της χρονιάς που απονέμεται από την Αγγλική Σκακιστική Ομοσπονδία. Περιγράφει τρία ματς για το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα που έπαιξε ο Βλαντίμιρ Κράμνικ: εναντίον του Κασπάροβ το 2000, του Λέκο το 2004 και του Τοπάλοβ το 2006. Ο Μπαρέεβ ήταν αναλυτής του Κράμνικ στα δυο πρώτα ματς και μίλησε πολύ με το δημοσιογράφο Λεβίτοβ για το ματς της Ελίστα, του 2006.

Σε όλα τα καλά βιβλία υπάρχει μια ενότητα που ξεχωρίζει (στα μέτρια βιβλία δεν ξεχωρίζει τίποτα!). Εδώ, το καλύτερο μέρος είναι το πρώτο, αυτό που αφορά το ματς Κράμνικ – Κασπάροβ, το 2000 στο Λονδίνο. Η αλήθεια είναι πως υπάρχουν ήδη αρκετές εκδόσεις για την αναμέτρηση αυτή. Όμως ο Μπαρέεβ, ως βασικό μέλος της ομάδας των αναλυτών του Κράμνικ, μπορεί να δώσει την ιδιαίτερη άποψη των αγωνιστικών και ψυχολογικών λεπτομερειών του ματς. Οι δυο συγγραφείς εμβαθύνουν στις ψυχολογικές ιδιαιτερότητες των αναμετρήσεων για το παγκόσμιο πρωτάθλημα και εισχωρούν, όσο μπορούν, στο νου του Κράμνικ.

Η κατάθεση του Μπαρέεβ είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσα: περιγράφει με ενάργεια την προετοιμασία, τον καταμερισμό της δουλειάς στην ομάδα των αναλυτών, την ατμόσφαιρα και πως ο Κράμνικ άλλαξε τελείως πριν από το ματς: έχασε βάρος, σταμάτησε το κάπνισμα, γυμνάστηκε, δούλεψε πολύ στον ψυχολογικό τομέα και είχε μοναδικό στόχο να γίνει παγκόσμιος πρωταθλητής. Ας δούμε τι λέει ο ίδιος ο Κράμνικ (σελ. 30):

Ήξερα πως ο Κασπάροβ με σεβόταν ως σκακιστή και πως καταλάβαινε περίφημα πως ήμουν για αυτόν ο δυσκολότερος αντίπαλος τη δεδομένη χρονική στιγμή. Φοβόταν την ήττα, όπως είναι άλλωστε φυσικό, αλλά από την άλλη μεριά, ήμουν ο τελευταίος παίκτης στον οποίο δεν είχε επιδείξει σαφή ανωτερότητα: είχε επικρατήσει πολλές φορές του Κάρποβ είχε κερδίσει τον Ανάντ και τον Σορτ και διέλυε πάντοτε τον Σίροβ. Αν κέρδιζε και εμένα στο ματς, η καριέρα του θα είχε ολοκληρωθεί. Οι φιλοδοξίες του, καθώς και η επιθυμία του να «ξεκαθαρίσει τις τελευταίες λεπτομέρειες της καριέρας του» συνδυάστηκαν με τον φόβο του να με αντιμετωπίσει.


Το δεύτερο μέρος του βιβλίου καταπιάνεται με το ματς Κράμνικ – Λέκο (Ελβετία, 2004). Ο Τοπάλοβ, στο δικό του βιβλίο, το είχε χαρακτηρίσει ως «ένα από τα πιο ανιαρά ματς της ιστορίας». Οι Μπαρέεβ και Λεβίτοβ αποδεικνύουν πως η άποψη του Τοπάλοβ (αλλά και πολλών ακόμα) είναι υπεραπλουστευμένη.

Για τον Κράμνικ και την ομάδα του, παρόλο που η αναμέτρηση είχε θετική κατάληξη, το ματς ήταν ένας εφιάλτης. O Κράμνικ ήταν τελείως διαφορετικός άνθρωπος από το 2000. Η προετοιμασία του ήταν πολύ πρόχειρη και στα τουρνουά που είχαν προηγηθεί είχε μετριότατη απόδοση. Ο αναγνώστης δεν νιώθει την ίδια ένταση όπως στις σελίδες που προηγούνται στο βιβλίο. Λογικό βέβαια, αν σκεφτεί κανείς πως ο Λέκο ποτέ δεν ήταν Κασπάροβ. Οι Μπαρέεβ και Λεβίτοβ αφηγούνται με λιγότερο πάθος τα τεκταινόμενα του ματς του 2004. Το βιβλίο είναι γραμμένο σε μορφή διαλογικών συζητήσεων ανάμεσα στους δυο συγγραφείς και αποκομίζει κανείς την εντύπωση πως ο Λεβίτοβ, εισερχόμενος σε θέματα που άπτονται της γενικότερης φιλοσοφίας του σκακιού, μάλλον «κάνει κακό» στη ροή του υλικού. Θα ήταν καλύτερα να έγραφε μόνο ο Μπαρέεβ!


Το τρίτο μέρος εξιστορεί το ματς του 2006, στην Ελίστα, όπου ο Κράμνικ κέρδισε τον Τοπάλοβ. Τα πράγματα διαφέρουν, γιατί στην αναμέτρηση αυτή ο Μπαρέεβ δεν ήταν μέλος της αναλυτικής ομάδας του Ρώσου πρωταθλητή. Όμως παρακολούθησε το ματς από κοντά και ανέλυσε όλες τις παρτίδες διεξοδικά. Στο From London to Elista φυσικά δίνεται έκταση στο toiletgate και -όπως στο βουλγαρικό βιβλίο- υπάρχει αρκετή μεροληπτικότητα από τους συγγραφείς. Ο Νταναϊλοβ περιγράφεται ως «άνθρωπος-σκάνδαλο» και ο Τοπάλοβ ως ρομπότ που «δεν τον είδε κανείς ποτέ με γυναίκα». Η αξιοπιστία του βιβλίου μειώνεται, αλλά ίσως είναι αρκετά νωρίς για να δει κανείς τα γεγονότα της Ελίστα με ψύχραιμη ιστορική ματιά.

Ωστόσο οι Μπαρέεβ και Λεβίτοβ έχουν πολλές στιγμές στο τρίτο μέρος του βιβλίου που βλέπουν την ιστορία του ματς Κράμνικ – Τοπάλοβ της Ελίστα με οξυδέρκεια και ευρηματικότητα. Ο Κράμνικ περιγράφεται ως αυτό που είναι: ένας εκπληκτικός στρατηγικός παίκτης με σπουδαία διορατικότητα, σιδερένια θέληση, ψυχικά χαρίσματα αλλά και με αδυναμίες και τρωτά σημεία. Εκεί που ο Τοπάλοβ και η βουλγαρική ομάδα υποστηρίζουν ότι έγιναν θύματα των περιστάσεων, ο Κράμνικ εμφανίζεται στο βιβλίο να παλεύει πρώτα από όλα με τον ίδιο του τον εαυτό.

***Το «From London to Elista» στο Amazon
***Τα στοιχεία της ανάρτησης βασίστηκαν κατά μεγάλο μέρος σε άρθρο του Arne Moll στο παλιό σάιτ των 
ChessVibes (2008).