Ο σχολιαστής του σάιτ Σπαραφουτσίλε (μετενσάρκωση του καλοπροαίρετου της α’ περιόδου του skakistiko και του Δόκτορα Καλιγκάρι της β’), σε υλοποίηση σκέψης του σε αυτό του το σχόλιο, όχι μόνο κατασκεύασε την υποθετική παρτίδα που περιγράφεται, αλλά την ‘έντυσε’ σε διήγημα-έγκλεισμα στο λιμπρέτο της όπερας ‘Νικήστε τον Φιλιντόρ!’ των Ντυτάκ – Ντρεϊφύς, το οποίο υπογράφει με το λογοτεχνικό του, αυτή τη φορά, ψευδώνυμο.

Για το χέρι της Ντορίς

του Τριαντάφυλλου Σωτηρίου

Ποιος κάθεται απέναντι από τον μαιτρ; Δεν τον έχουμε ξαναδεί στο εντευκτήριό μας.

Μα αυτό είναι αποκοτιά· ο νεαρός τολμά να αντιμετωπίσει τον μαιτρ επί ίσοις όροις. Συνήθως ο μαιτρ παραχωρεί πλεονέκτημα κίνησης και υλικού, μέχρι και Βασίλισσας, και πάλι ούτε ισοπαλία δεν του κόβουν. Άσε που μερικές φορές αντιμετωπίζει πολλούς ταυτόχρονα, ή χωρίς να βλέπει τη σκακιέρα, ή πολλούς ταυτόχρονα χωρίς να βλέπει τη σκακιέρα. Κι εκείνον τον σύριο, τον καλύτερο παίκτη του κόσμου τότε, τ’ αλατιού τον έκανε, μια παρτίδα έχασε όλη κι όλη από τις δέκα του ματς τους, και είναι έκτοτε άχαστος, πάνε τριάντα χρόνια. Τούτος εδώ δεν γεμίζει το μάτι, φουκαρατζίκος φαίνεται.

Νά, αρχίζουν.

1. e4 e5 2. Nf3 d6 3. d4 f5

«Ορίστε, σου παίζω όχι μόνο το άνοιγμά μου, αλλά και τη βαριάντα μου, 3…f5. Το ξέρω ότι το άνοιγμα είναι κατώτερο και η βαριάντα ύποπτη: θα σε βοηθήσω, σου είπα· έχε τον νου σου, κι εγώ θα παίξω χλιαρά, ακόμα και κάποιες ανακρίβειες αν χρειαστεί, συγκαλυμμένες πάντως, μη μας κρεμάσουν και κουδούνια.»

4. dxe5 fxe4 5. Ng5 d5 6. e6 Bc5

«Πιο ανθεκτικό είναι το 6…Nh6, χωρίς εντούτοις ούτε κι αυτό να ισοφαρίζει. Με το 6…Bc5 θυσιάζω υλικό, τάχα για επίθεση, στην πραγματικότητα για να δημιουργήσω ασυμμετρίες και περιπλοκές· ο κοινός μας στόχος, να χάσω, αλλά με όχι εξόφθαλμο τρόπο, υπηρετείται καλύτερα έτσι: λογαριάζω ότι αργότερα θα βρω την ευκαιρία να συναινέσω, ή να εξαναγκάσω, στις κατάλληλες αλλαγές κομματιών, και να βρεθώ σε χαμένο φινάλε.»

7. Nf7 Qf6 8. Qd2 Bxe6 9. Nxh8 Nc6 10. Nc3 O-O-O 11. Bb5 Ne5 12. Na4 Bd6 13. O-O

«Καλά τα πήγαινες, ρε Ρισάρ· όμως, στο κέντρο ο Βασιλιάς σου δεν κινδύνευε άμεσα, έπρεπε να συνεχίσεις την επίθεση με 13.Qa5. Τώρα δίνεις στόχο, δεν το καταλαβαίνεις; Έχω τέσσερα κομμάτια που βλέπουν στο ροκέ σου, κι εσύ δεν έχεις κανένα στην άμυνα.

»Η θέση φωνάζει για θυσία. Γιά να μετρήσω… 13…Nf3+… Μούμπλε – μούμπλε… Πράγματι, ματ στο b3.

»Δεν θα το παίξω, δεν κινδυνεύω άλλωστε να αποκαλυφθώ: είμαι ο μόνος σε όλη την ομήγυρη που όχι μόνο συλλαμβάνει ως πρώτη υποψήφια κίνηση τη θυσία, αλλά έχει και την υπολογιστική ικανότητα να μετρήσει τη νικηφόρα συνέχεια.

»Ο μόνος που θα εξέταζε τη θυσία, χωρίς όμως να είναι βέβαιο ότι θα μπορούσε να μετρήσει μέχρι το τέλος, είναι ο δάσκαλός μου, καλή του ώρα· όμως αυτός είναι πλέον 75 ετών και αποσυρμένος, και ο συνδυασμός δεν είναι μονόδρομος, αλλά έχει διακλαδώσεις, και επιπλέον περιλαμβάνει κάποιες ‘ήσυχες’ κινήσεις, χωρίς σαχ, που καθιστούν το μέτρημά του περίπου αδύνατο ακόμα και γι’ αυτόν.

»Όμως, δεν επιδιώκω να κερδίσω, αλλά να χάσω, και μάλιστα χωρίς να στήσω χοντρά και εκτεθούμε. Λοιπόν, θα παίξω 13…c6, ώστε να αναγκάσω τον λευκό να παίξει 14.Be2, απ’ όπου φυλάσσει τα αδύνατα τετράγωνα f3 και g4, περιορίζοντας τις επιθετικές μου δυνατότητες, και θα συνεχίσω με 14…Ne7, ώστε ο λευκός να εξακολουθήσει να έχει το πάνω χέρι. Α ρε Ντορίς, να ήξερες σε τι μπελάδες μάς έβαλες.»

***
Μα τι ακούγεται από το διπλανό δωμάτιο; Η κόρη του ιδιοκτήτη θα είναι. Τώρα, πάνω στην άψη της μάχης βρήκε να κοπανάει το πιάνο της και να τσιρίζει;

Νά, ο μαιτρ σηκώνεται· κατευθύνεται προς το δωμάτιο. Έτσι μπράβο, εξήγησέ της ότι εδώ παίζουμε σκάκι, δεν χαζεύουμε, και να κάνει ησυχία.

Μα τι λέει; Πόκο πιου μόσσο; Ραλλεντάντο; Πιανίσσιμο; Μα αυτός όχι μόνο δεν της ζητά να σταματήσει, αλλά της δίνει και οδηγίες· και, αυτό το παίξιμο δεν μπορεί παρά να προέρχεται από επαγγελματία: να δεις που θα έχει καθήσει ο ίδιος στο πιάνο για να της εξηγήσει.

Α, νά τον, επέστρεψε. Εμπρός, μαιτρ, αποτελείωσέ τον.

***
«Πω πω, τζίνι η μικρή· με καναδυό πρόβες ακόμα θα παίξει ιδανικά την Ερνελίντε. Λουκούμι μού ήρθε, πάνω που η Λεβασέρ μάς είχε πρήξει με τις ιδιοτροπίες της, χώρια ότι έχει πια φθίνει και κρώζει σαν χήνα. Έννοια σου, κυρία Ροζαλί, και θα σε συγυρίσω εγώ· έχω νέο φυντάνι, από τον πάγκο θα την βλέπεις.

»Τι θέση είναι αυτή εδώ; Και ποιος παίζει, ο μαύρος; Σιγά τα δύσκολα, Ίππος ζήτα τρία σαχ και ματ σε ολίγες.»

13…Nf3+ 14. gxf3 Qh4 15. Rd1 Qxh2+ 16. Kf1 Qh1+ 17. Ke2 exf3+


– Κύριε, σας αναγγέλλω ματ σε δεκαέξι κινήσεις.

«Τι κάνεις ρε θείο, ξεκούτιανες τελείως; Δεν συμφωνήσαμε ότι θα με βοηθήσεις να κερδίσω, ώστε να μου δώσει ο γερο-Μπουντινιό το χέρι της κόρης του; Νόστιμα δεν το τσουλούσαμε μέχρι να φέξει στην άλλη την ελαφρόμυαλη να παίξει την παστοράλ από την όπερά σου; Μια χαρά πρωτοβουλία είχα, εχμ, δηλαδή εσύ μού την είχες επιδέξια παραχωρήσει, και κανείς δεν είχε πάρει μυρωδιά τίποτα. Μετά που γύρισες, ξεκαπίστρωσες και παίζεις σαν να έχεις απέναντί σου τον δενξερωκιεγωποιόν.

»Και τώρα τι γίνεται; Σύμφωνα με τους κανόνες της ιπποσύνης, αν ο αντίπαλος αναγγείλει ματ σε ‘τόσες’ κινήσεις, πρέπει είτε να συμφωνήσεις με την δήλωσή του, οπότε οφείλεις να εγκαταλείψεις αυτοστιγμεί, είτε όχι· στη δεύτερη αυτή περίπτωση όμως, δεν είναι ηθικό να εγκαταλείψεις αργότερα, στα μισά του συνδυασμού, όταν δηλαδή αυτός αρχίζει να διαφαίνεται, παρά πρέπει να κάτσεις να γίνεις ματ στη σκακιέρα, κάτι ταπεινωτικό, όχι τόσο επειδή έχασες, αλλά επειδή δεν κατάφερες, ακόμα και με την υπόδειξη του αντιπάλου σου, να μετρήσεις αυτά που είχε μετρήσει εκείνος όταν σου ανήγγειλε το ματ.

»Πώς την έχεις δει τη δουλειά, θείο; Εγώ με το ζόρι βλέπω δύο κινήσεις μπροστά, είναι δυνατόν να έχεις την αξίωση να δω δεκαέξι; Αυτό που βλέπω είναι ότι έχω έναν Πύργο και έναν Ίππο περισσότερο· όμως, αυτό δα το ξέρω, σημασία δεν έχουν τα κομμάτια που είναι έξω από τη σκακιέρα, αλλά αυτά που είναι πάνω της. Και αυτό που επίσης ξέρω, είναι ότι ο Φιλιντόρ έχει τόσες πιθανότητες να έχει κάνει λάθος στο μέτρημα, όσες εγώ να γίνω πρώτο βιολί στην ορχήστρα του παλατιού.

»Ωραία μού την έφερες, θείο. Εντάξει, εγκαταλείπω· έτσι τουλάχιστον περισώζω τα λυμφατικά υπολείμματα της αξιοπρέπειάς μου.

»Και καλά η παρτίδα, τι είχαμε, τι χάσαμε· το θέμα είναι η Ντορίς.»

– Παραιτούμαι εξοχότατε, τα συγχαρητήριά μου.

Βροχή τα χειροκροτήματα· κάποιοι ρίχνουν και κέρματα στη σκακιέρα.

«Τι είναι αυτό, δουβλόνι; Μπερεκέτια έχουμε, βλέπω: εγώ δεν έχω να πάρω δεύτερη βελάδα και τη βγάζω χειμώνα καλοκαίρι μ’ αυτήν εδώ, που από μπεζ κοντεύει να γίνει αρκουδί, και άλλοι χαλαλίζουν μισθούς μου μιας εβδομάδας επειδή ήσαν θεατές σε μια παρτίδα, που ανάθεμα κι αν κατάλαβαν τι συνέβη. Πόρκα μιζέρια…»

***
«Πάλι μέτρησα τις κάλτσες μου· δοξάστε με. Αλλά, ποιος είναι αυτός απέναντί μου; Ωχ, ο νεαρός που του είχα υποσχεθεί να συνεργαστώ να με κερδίσει.

»Δες τους πώς κοιτάζονται, ο ένας στη μια γωνιά, η άλλη στην απέναντι· φαίνεται ότι αγαπιούνται τρελλά. Κρίμα είναι· κάτι πρέπει να κάνω να το μπαλώσω.

»Βάστα να πάω να διπλαρώσω τον Μπουντινιό· θα τον καλοπιάσω ότι ο νέος αξίζει πολλά, και ότι θα τον πάρω να μαθητεύσει κοντά μου.»

***
«Σία κι αράξαμε: ο γερο-Μπουντινιό έρχεται φουριόζος. Καλά, μη μου βάλεις και τις φωνές, φεύγω χωρίς να μου το πεις.»

– Λοιπόν, νέε μου, από τώρα μπορείτε να με αποκαλείτε ‘πεθερό’ ή και ‘πατέρα’ αν επιθυμείτε. Ντορίς, έλα εδώ, φίλησε τον μνηστήρα σου· καλά, μη ντρεπόσαστε, γυρνάω από την άλλη.

– Θρίαμβος του σκακιού!

– Δόξα στον Φιλιντόρ! Δόξα στον μαιτρ!

Οκτώβριος 2017