Ο σχολιαστής του σάιτ Σπαραφουτσίλε, σε υλοποίηση σκέψης του σε αυτό του το σχόλιο, κατασκεύασε την υποτιθέμενη παρτίδα Βελάσκεθ – Γκρέκο, Ρώμη 1630, και την ενέταξε σε διήγημα. Ενδιαφέρον παρουσιάζουν η γραφή των κινήσεων στο ισπανικό περιγραφικό σύστημα (αναγράφεται πρώτα η γραμμή και μετά η στήλη και χωρίς ενωτικό, π.χ. P4AR αντί P-KB4 για το ζ2-ζ4), ο τρόπος που περιγράφει τις κινήσεις ο Βασιλιάς στον Βελάσκεθ (“Ρήγισσα ψηλά στο μαύρο”, “Ρήγας αιχμαλωτίζει Οπλίτη”, “Κάστρο στο τετράγωνο του Ιππότη του Ρήγα”), και ο τρόπος που περιγράφει ο Βελάσκεθ στον Βασιλιά την κίνηση Ιζ3-ε5 (“Ιππότης στο πέμπτο τετράγωνο στην κολώνα του Ρήγα”)!

 

Αυτός που κέρδισε τον Γκρέκο

του Τριαντάφυλλου Σωτηρίου

– Σου έχω πει εκατό φορές ότι, όταν είμαστε οι δυο μας, μπορείς να με λες σκέτα Φελίπε, είμαι και έξι χρόνια νεότερος.

– Μεγαλειότατε, η ιεραρχία φτιάχτηκε…

– …για να τηρείται· κι εσύ μου έχεις απαντήσει ισάριθμες φορές με τον ίδιο τρόπο.

– Πώς είναι σήμερα η ευγενεία σας;

– Σκοτούρες, δον Διέγο. Δεν ήμουνα εγώ για στέμματα· καλά που υπάρχει ο Ολιβάρες, που έχει πάρει όλο το βασίλειο επ’ ώμου, δεν ξέρω τι θα γινόμουν χωρίς αυτόν. Ευτυχώς, όταν βρω τα σκούρα, δηλώνω ότι αποσύρομαι για να συσκεφθώ και να μη με αναζητήσει κανείς, και καταφεύγω εδώ. Η δροσιά, το ημίφως, η μυρωδιά των ελαιοχρωμάτων και του μουσαμά με ηρεμούν.

– Πάντα καλοδεχούμενος στο ατελιέ μου, μεγαλειότατε.

– Τι σκαρώνεις πάλι μ’ αυτά εδώ τα νήματα, μεγαλοφυή μου φίλε; Μπουγάδα θ’ απλώσεις;

– Πειραματίζομαι με μια νέα τεχνική με πολλαπλά σημεία σύγκλισης, μεγαλειότατε· όταν την τελειοποιήσω, θέλω να πιστεύω ότι θα αποζημιωθείτε από το αποτέλεσμα.

– Εσύ παιδί μου κάνεις στερεομετρία, δεν κάνεις πίνακα. Α, δεν σου είπα, μου έστειλε επιστολή ο καρδινάλιος της Νεάπολης· έμεινε γοητευμένος από την προσωπικότητά σου, και από το πορτραίτο που του φιλοτέχνησες, επίσης.

– Ένα σκιτσάκι με κάρβουνο, τίποτα σπουδαίο. Μεγαλειότατε, μου παρέχετε το παν, και μου εξασφαλίζετε και εκπαιδευτικά ταξίδια ώστε να επιμορφωθώ περαιτέρω. Το λιγότερο που οφείλω να κάνω ώστε να αποδεικνύομαι αντάξιος της προστασίας σας, είναι να προσπαθώ να βελτιώνομαι συνεχώς. Ειδικά όταν βρίσκομαι στο εξωτερικό, κάθε μου λέξη και πράξη αντανακλά στο Στέμμα της Ισπανίας, και πρέπει να είμαι ιδιαίτερα προσεκτικός.

– Ένα από τα πολλά που εκτιμώ σε σένα, δον Διέγο, είναι ότι είσαι ευγνώμων, χωρίς να γίνεσαι γλοιώδης. Έπαιξες κανένα σκάκι όσο ήσουν στην Ιταλία;

– Να σας πω την αλήθεια, μεγαλειότατε, δεν το επιδίωξα: δεν με τραβά αυτό το παιχνίδι. Μολαταύτα, στη Ρώμη συνάντησα τυχαία εκείνον τον καλαβρέζο, είχε έρθει και από εδώ πριν λίγα χρόνια, τον θυμόσαστε;

– Πώς: τους κέρδισε όλους περίπατο.

– Θλιβερή περίπτωση: ένας τόσο χαρισματικός άνθρωπος, να περιπλανιέται σαν την άδικη κατάρα μεταξύ Ιταλίας, Γαλλίας, Αγγλίας και Ισπανίας ψάχνοντας αντιπάλους, και να βιοπορίζει από τα στοιχήματα. Κανονικός τσιρκολάνος.

– Ναι, αλλά είναι άχαστος, χρόνια τώρα.

– Σ’ ένα επιτραπέζιο παιχνίδι· σιγά τα λάχανα.

– Τέλος πάντων· και παίξατε;

– Μία παρτίδα.

– Τη θυμάσαι, τη δείχνεις;

– Χαμένος χρόνος.

– Όσο κρατάει ένα ποτηράκι. Κερνάς;

– Το δίχως άλλο. Ορίστε, μανθανίγια βαλλισολετάνα, από τη γενέτειρά σας· αμβροσία. Νά, δείτε:

1. P4R P4R 2. P4AR PxP 3. C3AR A2R 4. A4A A5T+ 5. P3C PXP 6. 0-0 PxP+ 7. R1T A3A 8. C5R P4D 9. AxP C3TR 10. P4D AxC 11. PxA D5T 12. AxC DxA 13. AxP+ R2R 14. C3A P3A 15. A3C

…και ο λευκός κερδίζει εύκολα.

– Τι, τελείωσε;

– Όχι, ο μαύρος συνέχισε την ανέλπιδη μάχη για λίγες κινήσεις ακόμα: 15…A2D 16. T7A+ R1R


…και τώρα…

– Άσε να δοκιμάσω: λοιπόν, Ρήγισσα ψηλά στο μαύρο· εξαναγκάζει την αλλαγή Ρηγισσών, και ο λευκός μένει με το ζεύγος ελεύθερων δεμένων κεντρικών Οπλιτών, και επιπλέον, μετά από Ρήγας αιχμαλωτίζει Οπλίτη και Κάστρο στο τετράγωνο του Ιππότη του Ρήγα, θα κερδίσει και τους Οπλίτες στην πτέρυγα του Ρήγα.

– Καλή ιδέα, μεγαλειότατε, και πράγματι κερδίζει. Όμως, ο λευκός κράτησε τις Ρήγισσες και ενίσχυσε την επίθεσή του:

17. D3D A3K 18. TxP/CD7 C2D 19. T1D T1D 20. AxA DxA 21.C4T

…και τέλος.

– Φοβερός. Δικαίως θεωρείται ο καλύτερος παίκτης στον κόσμο. Αμύνθηκες γενναία, πάντως.

– Αν επιτρέπει η ευγενεία σας, εγώ ήμουν λευκός.

– Πώς; Νίκησες τον Γκρέκο, και μάλιστα με κατά μέτωπο επίθεση;

– Ε ναι, δεν ίδρωσα και πολύ. Αιφνιδιάστηκε, σε σημείο που δεν μου γύρεψε το πάτσι. Καλό για κείνον: με τα μαύρα θα κέρδιζα ακόμα πιο εύκολα· έχω βρει κάτι καταρρίψεις στη βαριάντα του στο Τζιουόκο Πιάνο, θα ερχόταν σε δύσκολη θέση αν έχανε μπροστά στους συμπατριώτες του δεύτερη συνεχόμενη παρτίδα και μάλιστα με τα λευκά.

– Και για να ‘χουμε καλό ρώτημα, δον Διέγο, πώς μας προέκυψες τόσο ταλέντο;

– Βρήκα στη βιβλιοθήκη του παλατιού, στην οποία η ευγενεία σας έχει γενναιόδωρα χορηγήσει στην ταπεινότητά μου απεριόριστη πρόσβαση, το πρωτότυπο χειρόγραφο της μελέτης του Ρούι Λόπεθ [1], αλλά και μεταγενέστερες σημειώσεις του με κάποια ενδιαφέροντα στρατηγήματα, που δεν πρόλαβε να εντάξει σε βιβλίο.

– Ναι, είχα ακούσει ότι, μετά το τουρνουά του 1575, που είχε οργανώσει ο αείμνηστος πάππος μου Φελίπε Β’ στο Εσκοριάλ με τους δύο καλύτερους ιταλούς και τους δύο καλύτερους ισπανούς σκακιστές της εποχής, ο Ρούι Λόπεθ δεν έμεινε ευχαριστημένος από την απόδοσή του και στρώθηκε να αναλύσει βαθύτερα το παιχνίδι.

– Πράγματι· βέβαια, ο πατήρ Λόπεθ, όπως και ο πατήρ Τσερόν [2], ήσαν σοβαροί άνθρωποι, αφιερωμένοι στη διάδοση και εφαρμογή του λόγου του Θεού: δεν χαζολογούσαν κουνώντας όλη μέρα ξυλαράκια μπρος πίσω.

– Οι μαρτυρίες πάντως λένε ότι οι δύο ιταλοί [3] έπαιζαν άλλο σκάκι, είχαν μεγάλη διαφορά δυναμικότητας από τους δικούς μας.

– Άεργοι και ψωμόλυσσες· ας είναι. Στη βιβλιοθήκη βρήκα και αντίγραφο του χειρογράφου του ίδιου του Γκρέκο [4]. Ξεφυλλίζοντάς το χωρίς να στήσω σκακιέρα, διαπίστωσα ότι είχε κενά και ανακρίβειες. Εκεί που αναπαυόμουν, ακόμα και εκεί που εργαζόμουν, επανέρχονταν χωρίς να το θέλω στη μνήμη μου θέσεις από τις παρτίδες που παρέθετε ο Γκρέκο· ε, τι να κάνω κι εγώ, τις ανέλυα νοερά. Κάπως έτσι, έφτασα και στο Γκαμπί των Τριών Πιονιών που παίχτηκε στην παρτίδα μας. Το Ιππότης στο πέμπτο τετράγωνο στην κολώνα του Ρήγα το είχα αναλύσει μέχρι τέλους, απλώς προσποιούμουν ότι σκέφτομαι κάθε επόμενη κίνηση για να θολώσω τα νερά. Λοιπόν, είδαμε την παρτίδα, ήπιαμε τις μανθανίγιες μας, και ασφαλώς θα υπάρχουν πολλές εκκρεμότητες που η γαληνότητά του ο κόμης-δούκας ντε Ολιβάρες δεν θα μπορεί να χειριστεί χωρίς τη σοφή και συνετή καθοδήγησή σας. Τι θα έλεγε η ευγενεία σας να επιστρέφαμε στις δουλειές μας;

– Μου δείχνεις ευγενικά την πόρτα. Καλώς, Δον Διέγο· a la tarea λοιπόν, κι εσύ κι εγώ. Δύσκολοι καιροί για βασιλιάδες…

Νοέμβριος 2017

 

[1]          Libro de la invención liberal y arte del juego del axedrez, Αλκαλά ντε Ενάρες 1561.
[2]          Ο άλλος ισπανός που έπαιξε στο τουρνουά του Εσκοριάλ.
[3]          Ο Λεονάρντο και ο Μπόι.
[4]          Trattato del gioco degli scacchi, Ρώμη 1619.