Το τιμ των σοβιετικών αναλύει την παρτίδα Κορτσνόι – Κασπάροβ 0-1, σκακιστική ολυμπιάδα της Λουκέρνης, 1982. Η παρτίδα, ένα Μπενόνι, είναι πολύ γνωστή στην σκακιστική ιστορία και θεωρείται διαχρονικά model game για το πνεύμα του ανοίγματος από την μαύρη πλευρά. Από τα αριστερά προς τα δεξιά: Μάγια Τσιμπουρντανίζε, Νανά Ιοσελάνι, Αϊβάρς Γκίπσλις, Νόνα Γκαπριντασβίλι, Νανά Αλεξάντρια, Γκάρι Κασπάροβ, Έντουαρντ Γκούφελντ.
Ο Σοσόνκο έγραφε σε ένα άρθρο που δεν μπορώ να ανακαλέσω ως πηγή, πως στο τέλος της παρτίδας ο Βίκτορ Κορτσνόι, εγκαταλείποντας, ψιθύρισε τυπικά στον Κασπάροβ “congratulations”. Για πολλά χρόνια μετά το πολιτικό άσυλο που ζήτησε στην Ολλανδία ο Κορτσνόι, όταν -πολύ σπάνια- μιλούσε (για μια στιγμή, όχι τίποτα οικειότητες) σε αντιπάλους από τη Σοβιετική Ένωση το έκανε στα αγγλικά, ποτέ στην κοινή μητρική γλώσσα τα ρωσικά.


Η πηγή της φωτογραφίας, όπως και της πιο πάνω, είναι άγνωστη. 22 Μαρτίου 1960 σε δημόσιο χώρο στη Μόσχα. Οι θεατές παρακολουθούν ζωντανή αναπαράσταση της 4ης παρτίδας για το παγκόσμιο πρωτάθλημα εκείνης της χρονιάς ανάμεσα στον πρωταθλητή Μιχαήλ Μποτβίνικ και τον διεκδικητή Μιχαήλ Ταλ. Το βιβλίο που έγραψε ο Ταλ για εκείνο το ιστορικό ματς αναγνωρίζεται δίκαια ως ένα από τα αρτιότερα και συνάμα από τα πιο ολοζώντανα που έχουν γραφτεί με αναλύσεις παρτίδων. Ο Ταλ είχε χάρισμα στο γράψιμο.


Προπονητικό καμπ επίλεκτων σοβιετικών νεαρών σκακιστών στην Αρμενία το 1979 και η φωτογραφία που νομίζω λίγο-πολύ μας όφειλαν. Στο πίσω μέρος ένα λεωφορείο που θα ήταν καρβουνιάρης. Από αριστερά προς τα δεξιά:  Άρτουρ Γιουσούποβ, Γκάρι Κασπάροβ, Λεβ Ψάχις, Ζούραμπ Αζμαπαραϊσβίλι, Κλάρα Σαγκένοβνα-Γκασπαριάν. Από το αρχείο του Λεβ Ψάχις, ενός από τους γνωστότερους σκακιστές της ΕΣΣΔ στην δεκαετία του 1980 και ο οποίος εδώ και πολλά χρόνια έχει μεταναστεύσει στο Ισραήλ.


O Μαρκ Ταϊμάνοβ και ο Βασίλι Σμίσλοβ παίζουν ευτυχισμένοι με τα περιστέρια στην πλατεία Τραφάλγκαρ του Λονδίνου το 1954, δηλαδή 9 χρόνια πριν ο Χίτσκοκ γυρίσει τα “Πουλιά” που πατούσαν στο φανταστικό για να παίξουν ψυχαναλυτικά με το ανοίκειο και τον τρόμο. Ο Ταϊμάνοβ στο αρχείο του δίνει την φωτογραφία ως αχρονολόγητη, αλλά είναι σχεδόν βέβαιο πως προέρχεται από το 54 και το ματς Μεγάλης Βρετανίας – Σοβιετικής Ένωσης που έγινε στην αγγλική πρωτεύουσα. Ο Μαρκ Ταϊμάνοβ βρέθηκε αντίπαλος του Λέοναρντ Μπάρντεν (μια από τις δυο παρτίδες εδώ), ο οποίος όπως ξέρουμε, σήμερα σε ηλικία 88 ετών, κρατά ακόμη ως συντάκτης την πολύ καλή σκακιστική στήλη του Γκάρντιαν!


Ιούλιος 1955, Μόσχα, ματς ΕΣΣΔ – ΗΠΑ. Ο Νικήτα Χρουστσόφ, είχε καταφέρει να επιβληθεί των πολιτικών αντιπάλων του και ανέλαβε την εξουσία στη Σοβιετική Ένωση τον Φεβρουάριο εκείνης της χρονιάς. Στο δεξί μέρος της εικόνας, όχι, δεν χτυπά το παπούτσι που έχει βγάλει όπως είχε κάνει στο βήμα του ΟΗΕ, αλλά είναι πιο ευπροσήγορος: Αγκαλιάζει για την αναμνηστική φωτογραφία τον πολιτογραφημένο Αμερικανό γκρανμέτρ Σάμιουελ Ρεσέβσκι. Φωτ. e3e5.com


Μια χρονιά νωρίτερα, δηλαδή το 1954, η Σοβιετική Ένωση και οι ΗΠΑ είχαν αναμετρηθεί και πάλι στο κορυφαίο σκάκι, αλλά με τόπο τη Νέα Υόρκη. Μπροστά μας ο Τίγκραν Πετροσιάν (έπαιζε με τον Μπισκάγιερ που δεν εμφανίζεται στην εικόνα) και στο πίσω τραπέζι ο Έφιμ Γκέλερ παίζει με τον Ι. Χόρβιτς. Η εντυπωσιακή σκηνογραφία που ανακαλεί μεγάλη παράσταση λυρικού έργου ήταν η κεντρική αίθουσα εκδηλώσεων και χορού του ξενοδοχείου Ρούζβελτ. Περισσότερα για την σχετικά λησμονημένη συνάντηση στην σκακιστική ιστορία μπορείτε να δείτε εδώ