Συνεργασία του Έλιοτ Ρ.

Μια ανεκπλήρωτη επιθυμία μου στο Βίλατζ είναι που δεν κατάφερα να εντοπίσω διάφορες νεοκλασικές επαύλεις, πλατείες, δρόμους και άλλα σημεία που αναφέρει ο Χένρι Τζέιμς στο έργο του Washington Square. Αργότερα προστέθηκε ακόμη μια, καθαρά σκακιστικής αυτής τη φορά φύσης, για την οποία όμως θα σας μιλήσω αργότερα.

Προς το παρόν, αφήνω τις σκακιέρες και χαζεύω για λίγο το συντριβάνι μπροστά στην αψίδα και τα πιτσιρίκια που πλατσουνίζουν υπό την επίβλεψη των γονιών τους που απλά βρέχουν τα πόδια τους στα νερά αποζητώντας λίγη δροσιά στην κάψα της καλοκαιρινής Νέας Υόρκης. Μετά την «πλατεία» παίρνω την University Place για το «παρκ». Ομολογώ ότι η 5η λεωφόρος είναι πιο ανθρώπινη προς τα νότια όπου έφιπποι αστυφύλακες δεν σταματούν ντε και καλά την κυκλοφορία για να σταθμεύσει κάποια γιγαντιαία λιμουζίνα από την οποία θα εξέλθει κουνιστή και λυγιστή μια σελέμπριτι της κακιάς ώρας!. Παρά ταύτα η 5η δεν ταιριάζει με τη δική μου περί big apple αντίληψη. Προτιμώ τα μαγαζάκια, τα καφέ με τις φωνασκίες, τα χρώματα και τη ζωντάνια της πανεπιστημιούπολης, τους υπαίθριους πάγκους με τα βιβλία, τα καροτσάκια, τα παγωτά, τα σουβλάκια, τα χοτ ντογκς και τα ξέφρενα ποδήλατα!

Οι πλανόδιοι σκακιστές εναλάσσουν τα στέκια τους ανάμεσα στο Washington Square και το Union Square, ονομάζουν όμως το δεύτερο «παρκ» λόγω του παρακείμενου άλσους. Στην αρχή νόμισα ότι ως πάρκ εννοούσαν το περίφημο Σέντραλ Παρκ με τη δική του μεγάλη σκακιστική παράδοση. «What d’ya talkin’ man?» με επαναφέρει στην τάξη ο Μπρένταν, καλοκάγαθο γεροντάκι, γέννημα θρέμα Βίλατζ και πρόσκαιρος φίλος μου από την πλατεία. Στο Σέντραλ Παρκ μπορείς να νοικιάσεις ακόμη σκακιέρες και κομμάτια από το γραφείο, αλλά τα τραπέζια ανήκουν τώρα στην παιδική χαρά. Αυτές κι είναι πάμπολλες στα πάρκα της Νέας Υόρκης είναι αυστηρά απρόσιτοι χώροι για όσους δεν συνοδεύουν παιδιά. Είναι ένα από τα μέτρα του Τζουλιάνι, για να κρατιούνται σε απόσταση οι pedos τονίζει ο Μπρένταν και συμπληρώνει εμφατικά « τώρα ποιό ρεμάλι από μας είναι σε θέση να συνοδέψει παιδί στο πάρκο είναι άλλη ιστορία!»

O χώρος του υπαίθριου σκακιού στο πάρκ, διαφέρει από εκείνον της πλατείας! Εδώ εκτός από το κυρίως πλάτωμα δεξιά από το σταθμό του τρένου υπάρχουν πέτρινα και τσιμεντένια τραπέζια και παγκάκια για τους παίκτες και μέσα στο πανέμορφο άλσος με τα αεικίνητα και παμπόνηρα σκιουράκια και τα φυλλώματα της πλούσιας βλάστησης δέντρων, θάμνων και λουλουδιών. Η μία πλευρά του άλσους, προς το κτήριο Φλατ Άϊρον, την 5η λεωφόρο και το Μπρόντγουεϊ, είναι ο χώρος μιας πωλύβοης και πανέμορφης λαϊκής αγοράς, όπου εκτός από τρόφιμα, άνθη και οικοσκευές βρίσκεις ότι μπορείς να φανταστείς, έπιπλα, ποδήλατα έργα τέχνης, γυμναστικές εγκαταστάσεις δωματίου, μουσικά όργανα – τα πάντα. Εδώ ευχαριστήθηκα παζάρεμα, ισάξιο θα’ λεγα με το αντίστοιχο της Καπακλί Μπαζάρ της Κωνσταντινούπολης.

«Ο Μπάμπι, τονίζει ο κ. Αρτέμης Φ. δεν έπαιξε ποτέ σκάκι ούτε στο πάρκο ούτε στην πλατεία»! Αναφέρεται φυσικά στο Μπόμπι Φίσερ, προφέροντας το όμικρον σαν άλφα σύμφωνα με τον αμερικάνικο τρόπο εκφοράς που η ελληνικο-αμερικάνικη εθνόλεκτος έπλασε τον γκαντέμη από το god damn και τα χαντόκια από τα hot dogs. Ο κ. Αρτέμης, από τη Θεσσαλία, λαθρομετανάστης (σκαστός, καραβίσιος αυτοχαρακτηρίζεται) στις ΗΠΑ κατά τα τέλη της 10ετίας του ‘50 πλησιάζει όπως λέει την ένατη δεκαετία της ζωής του, αλλά μοιάζει πολύ νεώτερος. Είναι ένας δεινός και ταχύτατος πρακτικός σκακιστής. Παίζει και μιλάει αδιάκοπα, με τρία λεπτά στο ρολόϊ έναντι πέντε του αντιπάλου του και κερδίζει το ένα μετά το άλλο τα παιχνίδια και τα διπλοδόλλαρα!

«Πολλοί θα σου πουν ότι έπαιξαν με τον πιτσιρικά Φίσερ είτε εδώ, είτε στην πλατεία είτε στο Σέντραλ Παρκ, ορισμένοι μάλιστα θα σου πουν ότι τον κέρδισαν κι όλας! Λένε όλοι ψέματα!» τονίζει ο κ. Αρτέμης προκαλώντας ταυτόχρονα τους θεατές των παρτίδων του ώστε να προσελκύσει το επόμενο θύμα του με υποτιμητικά σχόλια τύπου:

«C’mon man sit your big ass down and have a game! You’re so f…ing hopeless I ‘ll give you five minutes on the clock, I’ll only take two and still beat the shit out of ya»!

Έχει απογοητευθεί από μένα που θέλω να συζητήσω κι όχι να παίξω αλλά εξακολουθεί να μου μιλάει έστω κι αν με κατηγορεί ότι είμαι τσιγκούναρος κι έχω καβούρια στην τσέπη. «Ο Μπόμπι, συνεχίζει δεν πήγαινε πουθενά χωρίς να τον συνοδεύει η μητέρα του, που τον τριγύριζε στις σκακιστικές λέσχες του Μανχάταν και μπορούσε να τον αφήνει εκεί όπου εμπιστευόταν τα μέλη που έπαιζαν ατέλειωτες παρτίδες μαζί του και τον πρόσεχαν σαν παιδί τους την ώρα που εκείνη έφευγε για να ασχοληθεί με τα πολιτικά.. Πού να το άφηνε το παιδί στα πάρκα μέσα στο κρύο ή την κάψα του καλοκαιριού, άγνωστο μεταξύ αγνώστων;
Αυτός που ερχόταν εδώ πότε – πότε και δεν έχανε από κανέναν ήταν ο κυρ Νίκος ο Ροσόλυμος!

Εκπλήσσομαι όταν διαπιστώνω ότι ο κ. Αρτέμης αναφέρεται στον GM Nicholas Rossolimo δημιουργό – της γνωστής πλέον βαριάντας Αβ5 ενάντια στη Σικελική άμυνα. “Μεγάλη προσωπικότητα, συνεχίζει την αφήγησή του ο Έλληνας πλανόδιος σκακιστής, από ιστορική οικογένεια που μίλαγε πολλές γλώσσες. … εδώ μια ζωή στο Βίλατζ, κοσμογυρισμένος, μορφωμένος και πολύγλωσσος άνθρωπος που προσπάθησε να βιοπορήσει με το σκάκι, άνοιξε και καμιά – δυό λέσχες κάτι σαν καφενεία που δίδασκε σκάκι, διοργάνωνε τουρνουά κι έδινε σίμουλς (σιμουλτανέ). Σέρβιρε επίσης καφέ και σάντουϊτς; Αλλά τί λεφτά να βγάλεις από το σκάκι στην εποχή του κυρ – Νικόλα στην Αμερική! Τελικά, αναγκάστηκε να δουλεύει ταξί για να συντηρήσει την οικογένειά του.

Περισσότερα στοιχεία για τη μυθιστορηματική όντως ζωή του Ροσόλυμου και την μεγάλη σκακιστική του σταδιοδρομία βρείτε εδώ

https://en.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Rossolimo

σχετικό βίντεο εδώ. 1ο μέρος

και εδώ. 2ο μέρος.

Η άλλη ανεκπλήρωτη επιθυμία μου για την οποία σας μίλησα στην αρχή είναι που δεν κατάφερα να βρω το χώρο της σκακιστικής λέσχης του Ροσόλυμου. Ή ο κ. Αρτέμης μου έδωσε λάθος πληροφορίες ή εγώ δεν κατάλαβα καλά. Τελικά πριν από λίγο καιρό ένας φίλος από τη Νέα Υόρκη μου έγραψε ότι μια από τις δύο λέσχες εξακολουθεί να λειτουργεί ακόμη και σήμερα ως σκακιστικό μουσείο με την ονομασία Chess Forum και βρίσκεται στο 219 Thompson Street του κάτω Μανχάταν. Ίσως μια μέρα …

Χαιρετώ τον κυρ Αρτέμη και τριγυρίζω στα διάφορα τραπέζια. Εντοπίζω τον σκακιστικό «Πλάτωνα» του πάρκου! Για τον Τζο μου είχε μιλήσει και ο Μπρένταν. Πρόκειται για έναν ιδιότυπο πλανόδιο δάσκαλο, με ένα σημαντικό αριθμό μαθητών και μαθητριών της ακαδημίας του που περιμένουν υπονετικά τη σειρά τους να καθίσουν απέναντί του, ώστε να διορθώσει τις λυμένες ασκήσεις, να ακούσουν την παράδοση του επόμενου μαθήματος και να παραλάβουν τα δακτυλογραφημένα κείμενα με τις θέσεις της επόμενης εβδομάδας. Είναι ένας αυστηρός τύπος που απαιτεί πλήρη προσήλωση, σεβασμό, και μελέτη. Αν δεν ανταποκριθείς, παίρνεις τα χρήματα που έδωσες για το μάθημα, ακούς τα σχολιανά σου και διαγράφεσαι δια παντός από τον κατάλογό του. Τον παρακολουθώ καθώς διδάσκει έναν μικρό θεωρία ανοιγμάτων. Ο μικρός είναι φωστήρας, απαντάει σε όλες τις ερωτήσεις και ακούει με προσοχή το δάσκαλο. Οι υπόλοιποι παρακολουθούμε και δε μιλάμε. Ο Τζο πότε – πότε απευθύνει μια ερώτηση σε κάποιον από το κοινό «just to make sure you guys pay attention»!

Ρίχνω μια ματιά στα άλλα τραπέζια και φεύγω για τη λαϊκή αγορά. Ακόμα μια πλανόδια σκακιστική εμπειρία στη Νέα Υόρκη έχει τελειώσει.