Συνεργασία του Κοσμά Κέφαλου, τον ευχαριστούμε πολύ! (είναι μέρος της σκακιστικής στήλης της Κυριακάτικης Αυγής και θα δημοσιευτεί αύριο στην ιντερνετική έκδοση της εφημερίδας)

Αρχίζει σήμερα το ισχυρότερο διαδικτυακό τουρνουά με σπουδαίους παίκτες και πολύ υψηλά έπαθλα, το Magnus Carlsen Invitational 2020. Πρόκειται για τουρνουά με ομοιότητες (πανίσχυρη σύνθεση), αλλά και με διαφορές από τα επόμενα ιστορικά που αναγράφονται πιο μετά. Οι πιο σημαντικές διαφοροποιήσεις αφορούν τον χρόνο σκέψης (15 λεπτά ανά παίκτη συν 10 δευτερόλεπτα για κάθε κίνηση), καθώς και το γεγονός ότι οι οκτώ αντίπαλοι δεν θα βρίσκονται στον ίδιο χώρο, αλλά θα παίζουν μέσω διαδικτύου. Θα διαρκέσει δύο εβδομάδες. Η πρώτη φάση περιλαμβάνει αγώνες με σύστημα πουλ τετραπλών συναντήσεων και η δεύτερη φάση ματς με σύστημα νοκ-άουτ. Σε περίπτωση που κάποια συνάντηση λήξει ισόπαλη 2-2 ακολουθεί μπαράζ με το σύστημα Αρμαγεδδών (τα λευκά έχουν ένα λεπτό περισσότερο στο χρονόμετρο, αλλά, αν η παρτίδα λήξει ισόπαλη, θεωρείται ότι νίκησαν τα μαύρα…). Τα χρηματικά έπαθλα είναι 250.000 δολάρια (τα υψηλότερα σε διαδικτυακούς αγώνες), με τον νικητή να παίρνει 70.000 δολάρια.
Οι οκτώ επιλεγμένοι σκακιστές (σε παρένθεση η χώρα, η ηλικία, ο βαθμός αξιολόγησης στο κλασικό σκάκι και ο βαθμός αξιολόγησης στο μπλιτς: Κάρλσεν (Νορβηγία, 29, 2863, 2887), Καρουάνα (ΗΠΑ, 27, 2835, 2711), Ντινγκ Λίρεν (Κίνα, 27, 2791, 2788), Νεπομνιάτσι (Ρωσία, 29, 2784, 2785), Βασιέ-Λαγκράβ (Γαλλία, 29, 2778, 2822), Χίρι (Ολλανδία, 25, 2764, 2752), Νακαμούρα (ΗΠΑ, 32, 2736, 2900), Φιρούζια (Ιράν, 16, 2728, 2750).


Οι 5 πρώτοι καταλαμβάνουν τις 5 πρώτες θέσεις στους βαθμούς αξιολόγησης στο κλασικό σκάκι, ενώ ο μεγαλύτερος της παρέας, ο 32χρονος Νακαμούρα, είναι πρώτος παγκοσμίως στο μπλιτς! Ο νεότερος, ο 16χρονος Φιρούζια, νίκησε πρόσφατα τον Κάρλσεν σε δύο ματς: στον τελικό του Banter Blitz Cup με 8,5-7,5 και σε 194 μονόλεπτες διαδικτυακές παρτίδες με 103,5 – 90,5.

Εκτός από τα αυτοματοποιημένα συστήματα ανίχνευσης εξαπάτησης που λειτουργούν για όλα τα παιχνίδια του chess24, προβλέπεται παρατήρηση του υπολογιστή κάθε παίκτη κατά τη διάρκεια της παρτίδας, καθώς και κάμερες, οι οποίες καλύπτουν ολόκληρη την περιοχή όπου κινείται ο σκακιστής.
Ζωντανή μετάδοση από τις ιστοσελίδες https://chess24.com, https://www.magnuscarlsen.com/en/invitational, καθώς και από άλλους δικτυακούς τόπους. Το ιντερνετικό ράπιντ θα μονοπωλεί τούτες τις μέρες το ενδιαφέρον εκατομμυρίων σκακιστών και σκακιστριών!

Αναμφίβολα θα μείνει στην ιστορία ως ένα από τα πιο δυνατά τουρνουά όλων των εποχών!
Η επιλογή των πιο ισχυρών τουρνουά υπήρξε ανέκαθεν δύσκολη. Επιχειρούμε σήμερα μια καταγραφή βασιζόμενοι σε μελέτες, οι οποίες λαμβάνουν υπόψη τους κυρίως τον αριθμό των κορυφαίων σκακιστών κάθε διοργάνωσης. Πιθανότατα ο αναγνώστης να έχει διαφορετική γνώμη και, με εξαίρεση δύο τρία αδιαμφισβήτητα ισχυρότατα τουρνουά, να εντοπίσει κάποια που λείπουν ή κάποια που δεν αξίζουν τέτοιας τιμής. Σεβαστή, εκ των προτέρων, κάθε άποψη!
Ας δούμε τα δώδεκα πιο δυνατά τουρνουά, με χρονολογική σειρά:

 

Μπάντεν-Μπάντεν 1870: Το τουρνουά που οργανώθηκε στο Μπάντεν-Μπάντεν και σακιάστηκε από την έναρξη του πολέμου μεταξύ Γαλλίας και Πρωσίας (19.7.1870), με αποτέλεσμα να αποχωρήσουν οι Γάλλοι σκακιστές, θεωρείται ως το πρώτο ισχυρό τουρνουά στην ιστορία του σκακιού. Έληξε με θρίαμβο του Άντερσεν (του επιθετικού σκακιστή που είχε παίξει την «Αθάνατη παρτίδα» το 1851), με 11 βαθμούς σε 16 παρτίδες (πουλ διπλών συναντήσεων). Δεύτερος τερμάτισε ο Στάιντιτς με 10,5 και ακολούθησαν οι Νιούμαν, Μπλάκμπουρν με 10, ο Πάουλσεν με 7,5 κ.ά. Ανάμεσα στο πιο αξιομνημόνευτα αποτελέσματα ήταν η νίκη του Άντερσεν επί του Στάιντιτς με 2-0!

Λονδίνο 1883: Το πρώτο πολύ δυνατό τουρνουά οργανώθηκε στην αγγλική πρωτεύουσα και συγκέντρωσε τη σκακιστική αφρόκρεμα της εποχής. Πρώτευσε με άνεση ο Ζούκερτορτ (22 βαθμοί σε 26 παρτίδες), ο οποίος μάλιστα είχε εξασφαλίσει την πρώτη θέση τρεις γύρους νωρίτερα με το εκπληκτικό 22 στα 23! Πιθανότατα λόγω εξάντλησης, έχασε τις τρεις τελευταίες παρτίδες. Ακολούθησε ο Στάινιτς με 19, ο Μπλάκμπουρν με 16,5, ο Τσιγκόριν με 16 και άλλοι δέκα μεγάλοι σκακιστές. Λέγεται ότι στην τελετή λήξης ο διοργανωτής ύψωσε το ποτήρι προς τιμήν του ισχυρότερου σκακιστή στο κόσμο και ότι σηκώθηκαν ταυτόχρονα για τον ευχαριστήσουν ο Στάινιτς και ο Ζούκερτορτ! Μελετώντας τον βαθμολογικό πίνακα ξαφνιαζόμαστε από τις ελάχιστες ισοπαλίες: μόλις 6 σε 182 παρτίδες (πουλ διπλών συναντήσεων), Τι είχε συμβεί; Σύμφωνα με την προκήρυξη, αν μία παρτίδα έληγε ισόπαλη, επαναλαμβανόταν. Αν έληγε ξανά ισόπαλη, παιζόταν για τρίτη φορά και μόνο στην τρίτη ισοπαλία κατοχυρωνόταν το αποτέλεσμα. Στις μέρες μας, η αποφυγή του ισόπαλου αποτελέσματος σε ένα ματς, έχει λυθεί με τον Αρμαγεδδώνα!

Χάστινγκς 1895: Σήμερα είναι ένας θεσμός που ακουμπάει στον 19ο, τον 20ό και τον 21ο αιώνα! Το 1895 ήταν το ισχυρότερο τουρνουά που είχε γνωρίσει έως τότε ο κόσμος. Οργανώθηκε στην κωμόπολη Χάστινγκς, νοτιοανατολικά του Λονδίνου, και συγκέντρωσε 22 σπουδαίους σκακιστές. Πρώτευσε ο άγνωστος τότε νεαρός Πίλσμπερι με 16,5 βαθμούς σε 21 παρτίδες. Δεύτερος τερμάτισε ο Τσιγκόριν με 16, τρίτος ο παγκόσμιος πρωταθλητής Λάσκερ με 15,5, τέταρτος ο Τάρας με 14, πέμπτος ο πρώτος παγκόσμιος πρωταθλητής Στάινιτς με 13 κ.ά. Οι πέντε πρώτοι προσκλήθηκαν να αγωνιστούν στην Αγία Πετρούπολη. Εκεί βρέθηκαν στο τέλος του έτους οι τέσσερις (ο ιατρός Τάρας δεν μπόρεσε να πάει λόγω επαγγελματικών υποχρεώσεων) και μέχρι τις αρχές του 1896 έδωσαν εξαπλούς αγώνες. Η βαθμολογία: 1ος Λάσκερ 11,5 σε 18 παρτίδες, 2ος Στάινιτς 9,5, 3ος Πίλσμπερι 8, 4ος Τσιγκόριν 7.

Αγία Πετρούπολη 1914: Λίγους μήνες πριν μετονομαστεί σε Πέτρογκραντ οργανώθηκε στην Αγία Πετρούπολη ισχυρότατο τουρνουά σε δύο φάσεις, προκριματική και τελική Στο προκριματικό τουρνουά αγωνίστηκαν 11 σκακιστές για 5 θέσεις. Η κατάταξη των προκριματικών: Καπαμπλάνκα, Λάσκερ, Τάρας, Αλιέχιν, Μάρσαλ (προκρίθηκαν), Μπερνστάιν, Ρουμπινστάιν, Νίμτσοβις, Μπλάκμπουρν, Γιανόφσκι, Γκάνσμπεργκ. Μεγάλη έκπληξη απετέλεσε ο αποκλεισμός του Ρουμπινστάιν! Έχει γραφτεί ότι, πριν από την έναρξη των αγώνων, ο Μπερνστάιν ρώτησε τον Καπαμπλάνκα ποιόν θεωρεί επικρατέστερο για την πρώτη θέση και ο Κουβανός απάντησε: τον Ρουμπινστάιν! Στην τελική φάση ο Λάσκερ νίκησε τον Καπαμπλάνκα και τερμάτισε μόνος πρώτος. Ακολούθησαν οι Καπαμπλάνκα, Αλιέχιν, Τάρας και Μάρσαλ.

Νότινγκαμ 1936: Τον Αύγουστο του 1936 οργανώθηκε στο Πανεπιστήμιο του Νότινγκαμ ένα από τα λίγα τουρνουά στην ιστορία του σκακιού που συμπεριέλαβε πέντε παγκόσμιους πρωταθλητές: Λάσκερ, Καπαμπλάνκα, Αλιέχιν, Όυβε και Μποτβίνικ. Στην πρώτη θέση ισοβάθμησαν με 10 σε 14 ο Καπαμπλάνκα και ο Μποτβίνικ (η πρώτη μεγάλη επιτυχία Σοβιετικού σκακιστή!). Ακολούθησαν οι Φάιν, Ρεσέφσκι, Όυβε με 9,5, ο Αλιέχιν με 9, οι Φλορ, Λάσκερ με 8,5 και άλλοι.

AVRO 1938: Αρκετές απόψεις συγκλίνουν στο ότι το ισχυρότερο τουρνουά όλων των εποχών είναι εκείνο που οργάνωσε το 1938 στην Ολλανδία η ραδιοτηλεοπτική εταιρεία AVRO. Συμμετείχαν ο παγκόσμιος πρωταθλητής Αλιέχιν, οι προκάτοχοί του Καπαμπλάνκα και Όυβε, ο μελλοντικός παγκόσμιος πρωταθλητής Μποτβίνικ, καθώς και οι διεκδικητές του τίτλου Κέρες, Φάιν, Ρεσέφσκι και Φλορ. Η κατάταξη: 1-2) Κέρες, Φάιν 8,5 σε 14), 3) Μποτβίνικ 7,5, 4-6) Όυβε, Ρεσέφσκι, Αλιέχιν 7, 7) Καπαμπλάνκα 6, 8) Φλορ 4,5 βαθμοί.

Ζυρίχη 1953: Το Τουρνουά Υποψηφίων για το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα του 1954 χαρακτηρίστηκε από τις πολύ δυνατές συμμετοχές, καθώς και από την υψηλή ποιότητα παρτίδων. Την πρώτη θέση κατέκτησε ο Σμίσλοβ με 18 βαθμούς σε 28 παρτίδες (πουλ 15 παικτών με διπλές συναντήσεις), ο οποίος απέκτησε το δικαίωμα να αντιμετωπίσει σε ματς τον παγκόσμιο πρωταθλητή Μποτβίνικ. Στη δεύτερη θέση ισοβάθμησαν οι Μπρονστάιν, Κέρες, Ρεσέφσκι με 16 και πιο κάτω οι Πετροσιάν, Γκέλερ, Νάιντορφ, Κότοβ, Ταϊμάνοβ, Άβερμπαχ (ο μοναδικός εν ζωή), Μπολεσλάφσκι, Σάμπο, Γλίγκοριτς, Όυβε, Στάλμπεργκ.

Λας Πάλμας 1996: Πολύ δυνατό τουρνουά (μέσος όρος ΕΛΟ 2757, κατηγορία 21) οργανώθηκε στο 1996 στο Λας Πάλμας των Καναρίων Νήσων. Μόνος πρώτος και αήττητος τερμάτισε ο Κασπάροβ με 6,5 σε 10 (πουλ διπλών συναντήσεων), δεύτερος ο Ανάντ με 5,5 και ακολούθησαν οι Κράμνικ, Τοπάλοβ με 5 και οι Κάρποβ, Ιβαντσούκ με 4. Είναι χαρακτηριστικό ότι μετά τον 6ο γύρο οι πέντε από τους έξι μεγάλους μετρ είχαν προοπτικές για πρώτη θέση: Οι Ιβαντσούκ και Κασπάροβ (δηλαδή ο τελευταίος και ο πρώτος της τελικής κατάταξης) είχαν από 3,5 βαθμούς και οι Ανάντ, Κάρποβ, Κράμνικ από 3.

Βάικ άαν Ζέε 1999: Από το 1938 οργανώνονται στην Ολλανδία, αρχικά στο Μπεβερβάικ και από το 1968 στο Βάικ άαν Ζέε, πολύ δυνατά σκακιστικά τουρνουά με συμμετοχή μεγάλων ονομάτων όπως οι Όυβε, Πετροσιάν, Λάρσεν, Κέρες, Πόρτις, Σπάσκι, Γκέλερ, Μποτβίνικ, Ταλ, Κορτσνόι, Τίμαν, Κάρποβ, Κράμνικ, Κασπάροβ, Ανάντ, Τοπάλοβ, Αρονιάν, Καριάκιν, Κάρλσεν, Νακαμούρα, Καρουάνα κ.α. Με εξαίρεση, τον Φίσερ, τον Σμύλοβ και λίγους ακόμα, έχουν αγωνιστεί όλοι οι πραγματικά μεγάλοι κάθε εποχής!
Το όνομα του τουρνουά έχει αλλάξει τρεις φορές, όσες και οι αλλαγές του ονόματος της χορηγού εταιρείας χάλυβα: αρχικά «Hoogovens», από το 2000 «Corus» και από το 2011 «Tata Steel».
Ένα από τα πιο δυνατά τουρνουά του θεσμού είναι εκείνο του 1999. Νικητής αναδείχθηκε ο Κασπάροβ ο οποίος μεσουρανούσε εκείνα τα χρόνια στο παγκόσμιο σκακιστικό στερέωμα.
Σε αυτούς τους αγώνες παίχτηκε μία από τις ωραιότερες παρτίδες όλων των εποχών:
Κασπάροβ (Ρωσία, 2812) – Τοπάλοβ (Βουλγαρία, 2700) [B07]
1.ε4 δ6 2.δ4 Ιζ6 3.Ιγ3 η6 4.Αε3 Αη7 5.Βδ2 γ6 6.ζ3 β5 7.Ιηε2 Ιβδ7 8.Αθ6 Αxθ6 9.Βxθ6 Αβ7 10.α3 ε5 11.0–0–0 Βε7 12.Ρβ1 α6 13.Ιγ1 0–0–0 14.Ιβ3 εxδ4 15.Πxδ4 γ5 16.Πδ1 Ιβ6 17.η3 Ρβ8 18.Ια5 Αα8 19.Αθ3 δ5 20.Βζ4+ Ρα7 21.Πθε1 δ4 22.Ιδ5 Ιβxδ5 23.εxδ5 Βδ6

24.Πxδ4!! (η κίνηση που είχε προκαλέσει αμηχανία στους σχολιαστές) 24…γxδ4 25.Πε7+!! Ρβ6 26.Βxδ4+ Ρxα5 27.β4+ Ρα4 28.Βγ3 Βxδ5 29.Πα7 Αβ7 30.Πxβ7 Βγ4 31.Βxζ6 Ρxα3 32.Βxα6+ Ρxβ4 33.γ3+ Ρxγ3 34.Βα1+ Ρδ2 35.Ββ2+ Ρδ1 36.Αζ1! Πδ2 37.Πδ7 Πxδ7 38.Αxγ4 βxγ4 39.Βxθ8 Πδ3 40.Βα8 γ3 41.Βα4+ Ρε1 42.ζ4 ζ5 43.Ργ1 Πδ2 44.Βα7 1–0.

Λινάρες 2000: Τα τουρνουά της ισπανικής πόλης Λινάρες, στην Ανδαλουσία, συμπεριλαμβάνονταν από το 1978 μέχρι το 2010 στα κυρίαρχα σκακιστικά γεγονότα κάθε χρονιάς. Ως ισχυρότερο θεωρείται το τουρνουά του 2000 (μέσος όρος ΕΛΟ 2751, κατ. 21), στο οποίο πρώτευσαν οι Κασπαροβ και Κράμνικ με 6 στα 10 (πουλ διπλών συναντήσεων) και ακολουθήσαν με 4,5 βαθμούς οι Λέκο, Χάλιφμαν, Ανάντ και Σίροβ.

Tal Memorial 2009: Πολύ δυνατά τουρνουά οργανώθηκαν από το 2006 στη Μόσχα, αφιερωμένα στη μνήμη του Μιχαήλ Ταλ (1936-1992). Ίσως το πιο δυνατό οργανώθηκε το 2009 (μ.ό. ΕΛΟ 2764, κατηγορία 21). Νικητής αναδείχθηκε ο Κράμνικ με 6 σε 9 και ακολούθησαν οι Ιβαντσούκ, Κάρλσεν με 5,5, οι Αρονιάν, Ανάντ με 5, ο Γκέλφαντ με 4,5, ο Πονομαριόβ με 4, ο Σβίντλερ με 3,5 και οι Λέκο, Μορόζεβιτς με 3 βαθμούς.

Ζυρίχη 2014: Σύμφωνα με τον μέσο όρο βαθμών αξιολόγησης (2801, κατηγορία 23) ήταν το ισχυρότερο σκακιστικό τουρνουά όλων των εποχών. Παίχτηκε σκάκι με κλασικό χρόνο σκέψης (διπλός συντελεστής βαρύτητας) και γρήγορο σκάκι (ράπιντ). Τελική κατάταξη : 1) Κάρλσεν 10, 2-3) Καρουάνα, Αρονιάν 9, 4) Νακαμούρα 7,5, 5) Ανάντ 5, 6) Γκέφαλντ 4,5.