Στη σελίδα αυτή θα δημοσιεύονται συχνά κείμενα που δεν σχετίζονται με τον κόσμο του σκακιού. Θα μου επιτρέψετε σε πρώτη χρονική φάση να περιλάβω δικά μου κείμενα που κατά κύριο λόγο τα έχω δημοσιεύσει στο παρελθόν στον λογαριασμό μου στο facebook, προφανώς αδύναμα, ωστόσο ενώ είναι αρκετά προσωπικά και υποκειμενικά, θα ήθελα να τα ξαναμοιραστώ και να τα καταστήσω ανοιχτά για νέα συζήτηση, αυτή τη φορά στο skakistiko.

Το αρχείο των προηγούμενων Προσωπικών Σημειώσεων Ιουλίου-Αυγούστου 2017 εδώ
Το αρχείο των προηγούμενων Προσωπικών Σημειώσεων Σεπτεμβρίου – Δεκεμβρίου 2017 εδώ

Το αρχείο των προηγούμενων Προσωπικών Σημειώσεων Ιανουαρίου – Μαϊου 2018 εδώ

σημείωση 54

Καμία μικροκοινωνία στην κίνησή της δεν είναι από ορισμό -με κανόνα που θέσπισε μια εκ των άνω φιλοσοφική ή ηθική διάταξη- αγγελικής πλασιάς. Αυτό αφορά και τις σχολικές κοινωνίες, παρότι σύμφωνοι, δεν είμαστε εμείς που θα τα βάλουμε και εντελώς σοβαρά με εφήβους, θα ήταν φριχτά άγαρμπο, φαιδρά απενοχοποιητικό. ‘Ομως όλοι ξέρουν ότι παρά το εύπλαστο και ευμετάβλητο των ηλικιών το σχολείο μπορεί να γίνει από πολύ έως ανελέητα σκληρό προς μη ταυτοποιημένους με τη γενική νόρμα μαθητές – εκεί είναι ένας και από τους πυρήνες του μπούλινγκ.

Δεν ξέρω πόση συμμετοχή στους μαθητές είχε ο εθνικιστικοκαβλικός καραγκιοζμπερντέ, πόσοι πήγαν για την κοπάνα και τη βόλτα (αισιόδοξα εικάζω: οι περισσότεροι), πόση κατευθυντική επίδραση είχαν ενήλικα στελέχη της χρυσαυγίτικης συμμορίας στην προετοιμασία της κινητοποίησης. Οι εικόνες όμως, περισσότερο από πόλεις της βόρειας Ελλάδας, να το πω χωρίς άλλη έξαρση, δεν ήταν καθόλου καλές. Και όσες σαν να είχαν πλάκα με τις στρατοκαρναβαλικές στολές και τα μακεδονικά άλογα καβάλα και ίσια για Γευγελή, δεν είχαν ουδεμία όταν αφορούν 17χρονα και όχι μαντραχαλαίους. Είναι γκρι θολές εικόνες σε ένα γαλανόμαυρο πλαίσιο.

Έτσι σκέφτομαι πως το όλο μπούγιο που καταγράφτηκε δεν είναι ό,τι πιο ζεστό σαν ασφαλής αίσθηση. Για παιδιά μεταναστών πρώτης γενιάς με τόση ανοϊκή γκαρίζουσα υπερΕλλάδα που καταναλώθηκε, για παιδιά που δεν θέλουν να πάνε στρατό, μα δεν το θέλουν καθόλου, και είδαν την “περηφάνεια” της τύπου ολοκληρωτικού καθεστώτος στρατοφορεσιάς και των μισητών ιστορικών συμβολισμών που εκείνη κουβαλά από συμμαθητές τους, για παιδιά που φαίνονται διαφορετικά λόγω του χρώματός τους, για παιδιά με κάποια φυσική μειονεξία όταν στη σκηνή βγαίνουν η πολεμική ρώμη και ο χακί κομάντο αξιακά. Δεν θα πάθουν κάτι γιατί ούτε σε βαρβαρισμό φτάσαμε και οι αντιστάσεις είναι αξιόλογες και ισχυρές, αλλά μια καλή αίσθηση δεν είναι και σε ατομικές περιπτώσεις “αδυναμίας” μπορεί να λειτουργεί και σαν εκφοβισμός της πλειοψηφίας και ως σιωπηρή συνενοχή πολλών πόντιων πιλάτων καθηγητών. Τότε μην συμβεί, τι να λέμε, πνίγει, βιάζει.

Η φωτό από τη συνταραχτική “Λευκή Κορδέλα” του Χάνεκε και όσοι την έχουν δει, καταλαβαίνουν πιστεύω τον αυθαίρετο συνειρμό που δεν τον αναπτύσσω γιατί είναι είναι απλώς συνειρμός.

σημείωση 53

Και σήμερα μια από τα ίδια σε πολλά μέσα ενημέρωσης, τοποθετημένα λόγια σε στόματα “καλεσμένων”, καλεσμένων υπηρεσίας για να ακριβολογούμε, ώστε να μην πάρουν οι ίδιοι ως μιντιάρχες και θεσμικοί τρομάρα τους δημοσιογράφοι με τα ισιωμένα γιλέκα, πονηρά, την “ευθύνη”. Το χυδαία ψευδές αφήγημα το οποίο τα πρώτα χρόνια ντρέπονταν να το πολυλένε αλλά τώρα αρχίζει να μεγεθύνεται και να κανονικοποιείται σε μεγάλο μέρος της κοινής συνείδησης και να στάζει σαν σταγόνα τακ τακ τακ συνειδητής αποϊστορικοποίησης της κοινωνίας και όλα χαλαρά και λάιτ “δεν υπήρξαν νεκροί στο Πολυτεχνείο”.

Καμιά φορά, στα πολύ δύσκολα και “σοβαροφανή”, συμβιβάζεται το αφήγημα με την ακροβατική ντρίπλα πως υπήρξαν μόνο έξω, στους πέριξ δρόμους και σε γειτονιές κοντά στο κέντρο. Που πρόκειται για πραγματικότητα με ξερούς όρους σκηνικού πλαισίου αλλά βαλμένη με μόνο σκοπό να διαστρέψει την αλήθεια σε εκκωφαντικό ψεύδος. Προς κόσμο που το έχει φυσικά έτοιμο μέσα του για δικούς του ιδεολογικούς λόγους και θέλει απλώς να ταϊστεί πατρικά, γλυκερά και με την επιβεβαίωση, από αυτούς που “ξέρουν”. Μια αλήθεια με συγκεκριμένο τονισμό στη διατύπωση, με μια περισπωμένη που φωνάζει ίδια βροντή και δείχνει σαν γραμματικός τόνος ίσα σε ύψος με πολυκατοικία. Ανάλογης εγκυρότητας αλήθεια του δεν υπήρχαν νεκροί στον Τιτανικό, στη θάλασσα πνίγηκαν, άρα μπορεί να φόνευσαν τα φύκια που περνούσαν παραέξω, δεν ξέρουμε τι συνέβη.

Ας πούμε πως το είχε απαντήσει ιστορικά πρωθύστερα ο Μανώλης Αναγνωστάκης στο ποίημα ο Χάρης “λέξεις που τις ακούμε κάθε μέρα”. Ή ας πούμε πως αφορά ό,τι μπορεί -στη διαστολή της- να σημαίνει η φράση “άλλοι κόσμοι που δεν ακουμπάνε μεταξύ τους” και το κυριότερο σαν εύλογο ερώτημα που προκύπτει: γιατί να ακουμπήσουν, υπάρχει κανένας λόγος;

σημείωση 52


1950, Βραζιλία – Ουρουγουάη 1-2 στο Μαρακανά και η μικρή χώρα του Εδουάρδο Γκαλεάνο κερδίζει το Παγκόσμιο Κύπελλο. Οι κάτοικοι του Ρίο ντε λα Πλάτα δεν έχουν ζήσει μεγαλύτερη στιγμή.

Ο συγγραφέας Εδουάρδο Γκαλεάνο γεννήθηκε, έζησε και σήμερα πέθανε χωρίς να απομακρυνθεί παρά μόνο καμιά δεκαριά χρόνια από την όχθη του ποταμιού του Μοντεβιδέο.
Κανείς δεν έγραψε έτσι για το ποδόσφαιρο, ούτε πρόκειται, φοβάμαι. Αυτό το βιβλίο είναι από τα πιο γνωστά, νομίζω. Το El fútbol a sol y sombra (1995) και εδώ ένα σκόρπιο απόσπασμα:

Το όπιο του λαού
Σε τι μοιάζουν το ποδόσφαιρο και ο Θεός; Στην αφοσίωση των πιστών τους και στην δυσπιστία που έχουν και για τα δυο πολλοί διανοούμενοι.
Το 1902, ο Ράντγιαρντ Κίπλινγκ ειρωνεύτηκε το ποδόσφαιρο και τις «φτωχές ψυχές που μπορούν και ικανοποιούνται βλέποντας ηλίθιους βρωμιάρηδες να παίζουν».
Έναν αιώνα αργότερα, στο Μπουένος Άιρες, ο Χόρχε Λούις Μπόρχες ήταν πιο εκλεπτυσμένος: έδωσε μια διάλεξη για την αθανασία την ίδια μέρα και την ίδια ώρα που η Εθνική Αργεντινής έδινε τον πρώτο της αγώνα για το Μουντιάλ του 1978.

Η περιφρόνηση πολλών συντηρητικών διανοούμενων πηγάζει απο τη βεβαιότητα πως η ειδωλολατρεία της μπάλας είναι η δεισιδαιμονία που αρμόζει στον λαό. Το ποδόσφαιρο παίρνει το μυαλό των πληβείων, που σκέφτονται με τα πόδια –εκεί είναι το προνομιακό πεδίο δράσης τους– και βρίσκουν ικανοποίηση σε αυτήν την απόλαυση δεύτερης διαλογής. Το ζωώδες ένστικτο επικρατεί του ανθρώπινου λόγου, η άγνοια συνθλίβει την καλλιέργεια και ο λαουτζίκος έχει αυτό που θέλει.
Αντίθετα, πολλοί αριστεροί διανοούμενοι καταδικάζουν το ποδόσφαιρο γιατί ευνουχίζει τον λαό και εκτρέπει την επαναστατική του ενέργεια. Άρτος και θεάματα, θεάματα χωρίς άρτο : οι εργάτες υπνωτίζονται από την μπάλα, από τη διεστραμμένη γοητεία της, η συνείδησή τους ατροφεί και οδηγούνται σαν πρόβατα όπου θέλουν οι ταξικοί τους εχθροί.

Όταν το ποδόσφαιρο έπαψε να είναι αποκλειστική υπόθεση των Άγγλων και των πλουσίων, γεννήθηκαν στο Ρίο ντε λα Πλάτα οι πρώτες ποδοσφαιρικές ομάδες της λαϊκής τάξης. Αυτές οργανώθηκαν μέσα στα σιδηροδρομικά συνεργεία και τα ναυπηγεία. Τότε, κάποιες ηγετικές μορφές των αναρχικών και των σοσιαλιστών κατήγγειλαν τη μηχανορραφία της αστικής τάξης η οποία έψαχνε να σταματήσει τις απεργίες και να αποκρύψει τις κοινωνικές αντιθέσεις. Η διάδοση του ποδοσφαίρου στον πλανήτη ήταν αποτέλεσμα ενός ιμπεριαλιστικού ελιγμού που είχε σκοπό να κρατήσει τους λαούς καταπιεσμένους και καθηλωμένους.

Όμως, η ομάδα των Αρχεντίνος Τζούνιορς όταν ιδρύθηκε ονομαζόταν «Μάρτυρες του Σικάγο», προς τιμήν των αναρχικών εργατών που κρεμάστηκαν μια Πρωτομαγιά. Μια άλλη Πρωτομαγιά ιδρύθηκε η ομάδα Τσικαρίτα Τζούνιορς σε μια βιβλιοθήκη αναρχικών τους Μπουένος Αιρες. Σε αυτά τα πρώτα χρόνια του 20ού αιώνα δεν έλειψαν οι διανοούμενοι που ύμνησαν το ποδόσφαιρο αντί να το απαρνηθούν επειδή τάχα μου νεκρώνει τη συνείδηση. Ανάμεσά τους ο Ιταλός μαρξιστής Αντόνιο Γκράμσι που έπλεξε το εγκώμιο αυτού «του βασιλείου της ανθρώπινης αφοσίωσης σε ανοιχτό χώρο».

σημείωση 51

Το ωραίο τραγούδι επενδύεται οπτικά με σκηνές από τα “φτερά του έρωτα” του Βέντερς, όπου τα πάντα παρακολουθούν δυο άγγελοι.

Σε κάποιες πρωτογονικές κουλτούρες, παρότι έτυχε λόγω απομόνωσης να μην αναμιχθούν με τον βιαίο θρησκευτικό προσηλυτισμό των μεγάλων mainstream θρησκειών, διατηρείται μια παράξενη αίσθηση του παραδείσου, μόνο που εδώ δεν είναι τα θεολογικά γαλήνια λιβάδια του ουρανού ή τα ουρί και τα πιλάφια.
Ο παράδεισός τους (όπως τον λέμε καταχρηστικά για να καταλαβαινόμαστε) είναι η αόριστη ελπίδα πως ο νεκρός θα κάνει το ταξίδι κάτω από τη γη, όσα πολλά χρόνια αυτό θα διαρκέσει, θα δει ό,τι είναι από κάτω αλλά κάποτε θα ξαναγυρίσει. Και θα ξαναβρεί τα αγαπημένα του πρόσωπα και ό,τι άφησε, στη θέση που βρίσκονταν εκείνη την ημέρα.

Η επιστροφή του πεθαμένου στη ζωή, στη ζωή του εδώ πέρα όπως την είχε αποχαιρετήσει και απλά συνεχιζόταν εν τη απουσία του, αυτό είναι ο παράδεισος. Ο ποιητής Πίνδαρος, λίγο διασταλτικά αν το δούμε, το έγραφε αλλιώς: «ὄλβιος ὅστις ἰδὼν κεῖν’ εἶσ’ ὑπὸ χθόν’· οἶδε μὲν βίου τελευτάν, οἶδεν δὲ διόσδοτον ἀρχάν». Δηλαδή σε μετάφραση: «Ευτυχισμένος εκείνος που θα δει αυτά που είναι κάτω από την γη! Γιατί γνώρισε και το σκοπό (τέλος) της ζωής του και την δοσμένη αρχή του».