Το αρχείο με τις προηγούμενες Στιγμές Ιουλίου-Αυγούστου 2017 εδώ

Το αρχείο με τις προηγούμενες Στιγμές Σεπτεμβρίου-Οκτωβρίου-Νοεμβρίου 2017 εδώ

15-2-2018

Η αρρώστεια είναι μια κατάρα που καθιστά τους ανθρώπους ίσους φιλοσοφικά μπροστά στο βιολογικό τέλος, αυτό είναι βέβαιο. Το θυμούνται από τότε που γεννήθηκε η φιλοσοφική σκέψη, το ήξεραν και οι Έλληνες. Κοινωνικά όμως, σε έναν κόσμο κραυγαλέων οικονομικών ανισοτήτων, οι άνθρωποι ποτέ δεν θα έχουν τις ίδιες ευκαιρίες για το δικαίωμα στην ίαση. Όλα αντιμετωπίζονται σε ένα βαθμό, αλλά χρειάζονται και κάποιες προϋποθέσεις, που τόσο πολύ απέχουμε στο να είναι στοιχειωδώς προσιτές για όλους.

Παγκόσμια ημέρα κατά του παιδικού καρκίνου σήμερα, 15 Φεβρουαρίου. Η ματιά της στιγμής όχι μόνο στα παιδιά που νοσούν και στις οικογένειές τους αλλά και σε αυτούς που νίκησαν. Και βέβαια στους αγωνιστές εκείνους της ζωής επιστήμονες γιατρούς που σε κάποια ερευνητικά κέντρα με συστολή ονειρεύονται εκείνη τη νύχτα που ο καρκίνος δεν θα είναι παρά ένας πανέμορφος μακρινός αστερισμός στον ουρανό.

12-2-2018

«Μια ξεχωριστή μέρα» (1977), του Έτορε Σκόλα. Γειτονιές της Ρώμης, 1938, σε μια έρημη από κόσμο εργατική πολυκατοικία. Όταν ο άντρας της, την αφήνει μόνη στο διαμέρισμά τους για να παρακολουθήσει το ιστορικό γεγονός, την ημέρα της επίσημης επίσκεψης του φίρερ στη Ρώμη, η Σοφία Λόρεν, γίνεται φίλη με τον ομοφυλόφιλο γείτονά της Μαρτσέλο Μαστρογιάνι. Δυο απλοί άνθρωποι, μια γυναίκα χωρίς πολιτική συνείδηση και ένας φυγάς, απαξιούν να παρακολουθήσουν τη μεγαλειώδη παρέλαση που αποσπά το ενδιαφέρον του πλήθους και προτιμούν να γνωριστούν μεταξύ τους.

9-2-2018

Κανείς δεν είναι σε θέση να ξέρει προκαταβολικά τι ισχύει. Επίσης ποτέ την πολιτική ζωή δεν την έβλεπα σαν ταμπλόιντ υπόθεση κλεπτοκρατίας, που αν μείνεις σε αυτό και δεν δεις τίποτα παραπέρα, απορροφάται με το θυμικό κάθε προσπάθεια σοβαρής κατανόησής της.

Ωστόσο δεν είναι μυστικό -όχι μόνο στην Ελλάδα- ότι οι καλές βρώμικες μπίζνες αφορούν κυρίως οπλικά και την υγεία. Ανθρώπινα πια και λιγότερο στενά πολιτικά, με καταθλίβει να σκέφτομαι σαν ενδεχόμενο (για όποιους αφορά) βαλιτσάκια και οφσόρ σε μια πυραμίδα πολιτική – χωρίς πολιτική υπογραφή τίποτα δεν γίνεται. Όπου άνθρωποι ανήμποροι μετά δυσκολίας και δανειζόμενοι από τα παιδιά τους μπορούν να εξασφαλίσουν τη συμμετοχή τους στα φάρμακα. Αν ήταν τίποτα εγχώρια στρατιωτικά, θα ήμουν πιο απαθής.

Πίνακας: “Αρρώστεια”, δραματική αυτοπροσωπογραφία του Γκόγια με τον γιατρό Αριέτα, 1820.

4-2-2018

Μια φωτογραφία του 1915 που είδα, ΑΠΠ και ένα σκυλί πασχίζει να ασπρίσει την γκριζάδα θανάτου στο χαράκωμα. Ήταν ο πόλεμος που κληρονόμησε τις περισσότερες ψυχικές αναπηρίες στους στρατιώτες, διαφορετικά με τον ΒΠΠ που το μεγαλύτερο μέρος, ποσοστιαία μιλώντας φυσικά, ήταν στον πληθυσμό.

Κάτι συνέβαινε στην κεντρική Ευρώπη και οι γραμμές δεν προχώραγαν, πέντε μέτρα κέρδος εδώ, πέντε υποχώρηση εκεί, για μήνες, για χρόνια, πίστευαν πως η καταδίκη τους θα έφτανε ως την αιωνιότητα και ακόμα παραπέρα. Η στρατηγική εξήγηση της αβάσταχτης στο ψυχικό πλαίσιο στασιμότητας λένε πως έχει δοθεί πια, αλλά πιστεύω αφορά ειδικούς που μελετούν σύγχρονη στρατιωτική ιστορία σαν να πρόκειται για απονευρωμένο δόντι. Το οποίο χρειάζεται, αλλά πολύ λιγότερο ενδιαφέρει εξαντλητικά τον κοινό κοινωνικό άνθρωπο. Κρατά πως το παραφρονημένο φαινόμενο που λέγεται πόλεμος, έτυχε στην συγκυρία να αποκτήσει σκηνική έκφραση σισύφειου μαρτυρίου, μια ασήκωτη πέτρα που φεύγει (ακόμα και σε υποχώρηση της δικής σου γραμμής γιατί δεν ξεχώριζε πλέον η νίκη από την ήττα) και εκεί που πάει να δώσει μια ανάσα, ξαναγυρνά τιμωρητικά. Οι στρατιώτες έχαναν τα λογικά τους και άλλοι κατά χιλιάδες γλύτωναν λιποτακτώντας.

Για αυτό και τόσο πλούσια η αποτύπωση στη λογοτεχνία του καθαρού, χωρίς εμβαθύνσεις μικροσκοπίου, ποιητικού ύφους αντιμιλιταρισμού με καμβά τα χαρακώματα. Ακόμα και στο γνωστότερο έργο του είδους ο τίτλος αποτελεί περιγραφικό ιστορικό σχόλιο: Ουδέν νεώτερον από το Δυτικό Μέτωπο.

2-2-2018

Το μινόρε της αυγής σε τζαζ και νύχτα εκδοχή, πέντε-έξι ώρες πριν την αυγή. Και στο επόμενο κομμάτι καίγεται και σιγολιώνει ο παίχτης. Greece is mine λέγεται ο δίσκος του C. Ronig με διασκευές ρεμπέτικων που θα δείτε στις διπλανές προτάσεις στο youtube, είναι πολύ καλός στο απλά που το βγάζει, ε, ίσως γιατί θα το δικαιούται παραπάνω.

31-1-2018

« Άξαφνα την ακούω να σιγοτραγουδά. Βρισκόταν μέσα στο δωμάτιό της κι εργαζόταν. Τραγουδούσε σιγανά, πολύ σιγανά. Το απροσδόκητο αυτό τραγούδι μου έκανε τέτοια εντύπωση που και τώρα ακόμα δεν μπορώ να το ξεχάσω. Ένα τραγούδι που μόλις ακουγόταν. Ήταν ολόγλυκο, όχι θλιβερό, μα υπήρχε στους τόνους του κάτι το ραγισμένο. Θαρρούσες πως δεν θα μπορούσε να βαστάξει έως το τέλος.
– Είναι η πρώτη φορά που την ακούω να τραγουδά…
– Όχι, τραγουδά όταν δεν είσαστε εσείς εδώ – αποκρίθηκε η Λουκερία.»

Ντοστογιέφσκι – “Μια γλυκιά γυναίκα”, μετάφραση Γιώργος Σημηριώτης.

28-1-2018


“Την καταφλεξίπολιν Σθενελαΐδα, την βαρύμισθον, την τοις βουλομένοις χρυσόν ερευγομένην, γυμνήν μοι δια νυκτός όλης παρέκλινεν όνειρος…”
* Αγνώστου, Παλατινή Ανθολογία, αποδίδεται κατά μια εκδοχή στον Ρουφίνο.
Η μαγική λέξη καταφλεξίπολις = αυτή που κατακαίει τις πόλεις.
“Την πυρπολήτρα Σθενελαΐδα, την πανάκριβη, αυτήν που από όσους την ποθούν χρυσό ξαφρίζει, γυμνή ολόκληρη τη νύχτα, μου την παρέκλινε όνειρο […].”

26-1-2018

Addio mia bella Napoli,
Addio,addio
Addio care memorie
Del tempo…che passo

24-1-2018

Την ανακάλυψα σχετικά πρόσφατα μετά από θερμές συστάσεις και βλέποντας (ζηλεύοντας για την άθλια ακρίβεια) μια φωτογραφία σε βιβλιοθήκη αγαπημένου προσώπου με πρώτο ράφι περίπου όλα της βιβλία, όλα λιωμένα από την πολυανάγνωση. Αρχίζοντας με τον Αναρχικό των Δυο Κόσμων – από τα πιο γνωστά της. Παρότι σε μεγαλύτερες ηλικίες ο ενθουσιασμός για το αναγνωστικά καινούργιο εμφανίζεται λιγότερο γενναιόδωρος, ακόμα λιγότερο μάλιστα σε λογοτεχνικά είδη που συνέβη να μην έχουν σταθεί γενικά στη ζωή προτεραιότητα στα διαβάσματα, μου άρεσε πολύ αυτό το βιβλίο. Ο κάθε καλός συγγραφέας Ε.Φ. δεν είναι ποτέ συγγραφέας του ενός έργου λέει μια αλήθεια, αυτό μπορεί να γίνει μόνο στα άλλα λογοτεχνικά είδη, αλλά εδώ θέλει πολύ περισσότερα για να εισέλθεις για τα καλά στην ονειροφαντασιά του. Δεν το έχω αξιωθεί ως τώρα, ίσως αργότερα, δεν ξέρω. Σήμερα μας αποχαιρέτησε στα 88 της η πολύ μεγάλη μορφή του φανταστικού κόσμου και ζόρικων αλλόκοτων συμπάντων αλλά με έντονη την γήινη, την οικεία ανθρώπινη και κοινωνική ανησυχία στο έργο που άφησε, η Ούρσουλα Λε Γκεν.

22-1-2018

Στις περισσότερες γνωστές γλώσσες οι λέξεις που περιγράφουν την αγάπη είναι αδύναμες, πολυφορεμένες, δηλητηριασμένες συχνά και με θεολογικό δόγμα, με φορτίο ποιητικής σαχλαμάρας, με υποψίες υποκρισίας, χαλαρές, μπλουζάκι με στάμπα, ζαχαρινωμένες.
Σε πείσμα, το μίσος αντιστέκεται σαν μια ισχυρή, μια σοβαρή, μια πλήρης λέξη. Οπότε πώς είναι όταν λέμε “μίσος”; Ε, εδώ, ακριβώς το αντίθετο.

20-1-2018

“Ω, πολιτεία με το βράδιασμα κοντά στους ταρσανάδες, στην αγορά, στον καφενέ και στο ποδόσφαιρο”.

Το τρομερό αυτό τραγούδι από τον κύκλο “τροπάρια για φονιάδες” που κλείδωσε η Μαρία Δημητριάδη γράφτηκε για να συνθέσει καλλιτεχνικά μια καταθλιπτική ασάλευτη εικόνα της ελληνικής επαρχίας εν μέσω της στρατιωτικής δικτατορίας, με εντελώς περιθωριακά καταγραμμένη ανησυχία όπου κι αν υπήρχε.

Οι αναλογίες πολύ διαφορετικές ίσως, αλλά να θυμήθηκα ότι αύριο έχουμε θυμωμένα πατριωτικά συλλαλητήρια, κυριακάτικο ολυμπιακοπαναθηναϊκό στις καφετέριες που διαθέτουν νόβα και πανηγυρική έναρξη του νέου κύκλου του σαρβάιβορ κατά το βράδυ, που προβλέπουν πως θα σπάσει τα κοντέρ της τηλεθέασης.

Μένει το τόσο ωραίο τραγούδι.

20-1-2018

Το είχε τραγουδήσει το 1968 ο άνθρωπος με τα μαύρα, ο Τζόνι Κας, στις φυλακές του Φόλσομ στην Καλιφόρνια, εκεί όπου κατέληγαν κάποτε οι χρυσοθήρες που δεν έβρισκαν το δικό τους Ελ Ντοράντο. 25 minutes to go. Είχε εμμονή με τους φυλακισμένους και με τους θανατοποινίτες και είχε οικοδομήσει ένα προσωπικό προφίλ παραβατικότητας. Και όπως έλεγε ο Πάνος Τζαβέλλας με δειλό παράπονο: «Να ήξερα εγγλέζικα να έπαιζα τραγούδια του Τζόνι Κας».

18-1-2018

Η σημερινή γιορτή μου έφερνε παλιότερα τον Πειρασμό του αγίου Αντωνίου, αλλά κατά καλή συγκυρία, σύντομα στη συνέχεια είχα πέσει παραδίπλα στον Πειρασμό αυτού του αγίου, του γνωστού σε όλες τις popular culture αφηγήσεις που φτάνανε ως στεφανωμένου με φώτα νέον σε αιωνίως μεταμεσονύχτιο μπαρ. Temptation, I can’t resist.

18-1-2018

Άνοιξα απρόθυμα το γραμματοκιβώτιο. Λογαριασμοί, ως συνήθως. Κι ανάμεσά τους πράσινος φάκελος, από τις μακρινές Ινδίες. Με καρτούλες και σημείωμα, φίλης ξεχασμένης, που ζει εκεί τα τελευταία χρόνια. Η μέρα ήταν δύσκολη κι η ομορφιά της χειρονομίας με αποτελείωσε. Μου ζητά το email μου για να μιλάμε. Θα της πω δεν έχω. Θα ετοιμάσω χειρόγραφη επιστολή, σε καρτ ποστάλ. Και θα περιμένω γράμμα της, κρυφοκοιτάζοντας το κουτί τα μεσημέρια.
(από Περσεφόνη Δημητρίου)

17-1-2018

Μια φωτογραφία από την παλιά υπέροχη ταινία του Νέλσον Περέιρα ντος Σάντος “Vidas secas” (1963). Όταν ο υπόλοιπος κόσμος ήθελε να γνωρίζει τη χώρα του μόνο σαν τον πλανήτη του ποδοσφαίρου και του ξέφρενου καρναβαλιού του Ρίο, ο σκηνοθέτης από την Βραζιλία προσπάθησε με αγωνία να δείξει διεθνώς μέσα από την κινηματογραφοποίηση εξεγέρσεων της εποχής στις εκτάσεις της απέραντης χώρας πως από τη φτώχεια μπορείς να ηττάσαι αλλά ουσιαστικά δεν μπορείς να συνάψεις ειρήνη με αυτήν.

16-1-2018

Σήμερα λοιπόν ήταν η επέτειος της δολοφονίας της Ρόζας Λούξεμπουργκ και του Καρλ Λίμπκνεχτ, το 1919. Ο τρόμος των αστών στο πρόσωπο μιας Πολωνοεβραίας, «η τάξη βασιλεύει στο Βερολίνο», το γεγονός πως προσπάθησε να μεταπείσει τον παρορμητικό Λίμπκνεχτ, αλλά δεν έκανε πίσω, τον ακολούθησε ως τη συντριβή, όλα αυτά την καθιστούν σαν μια από τις γοητευτικές προσωπικότητες του κομμουνιστικού κινήματος.

Και μένει επίσης ότι διαφώνησε σε πολλά ζητήματα θεωρίας και πρακτικής με τον Λένιν που είχε πάρει την εξουσία και ήταν στην ιστορική συγκυρία φάρος για τα κινήματα, δεδομένου και του πολέμου με τους Λευκούς που γινόταν. Είχε, παρά που μέσα στη φωτιά αγωνιζόταν η Κόκκινη Ρόζα, το πολιτικό αισθητήριο να καταλάβει πως η περίπτωση του Λένιν ήταν μοναδικά περίπλοκη, επικίνδυνα αντιφατική και όχι η καλύτερη αναγκαστικά. Και διέγνωσε διαστρεβλώσεις και (τελικά) ήττες, που όπως ξέρουμε πολύ πολύ αργότερα, όταν δεν υπήρχε αμφιβολία, έγιναν ευρύτερα αντικείμενο κριτικής και πολεμικής.

15-1-2018

Ζωγραφίζει πόλεις που τις έχει δει για μερικά λεπτά σε αεροφωτογραφίες ή σε σύντομες πτήσεις με ελικόπτερο και καμιά φορά δεν κάνει λάθος ούτε ένα παράθυρο. Δεν είναι τόσο για τη μνήμη διότι τα πάρκα, τα αγάλματα και οι λεωφόροι δεν έχουν ακρίβεια πάντα, αλλά τα παράθυρα των κτιρίων είναι η ζωή των ανθρώπων. Εκεί θα ήταν ανεπίτρεπτο να είναι πρόχειρος.
Σχεδιάζει και επειδή τα έργα του αποκτούν μεγάλη δημοσιότητα, δεν του αρέσει κάποιος να απογοητευτεί που δεν αναγνώρισε το δικό του τζάμι. Είναι ο Άγγλος Stephen Wiltshire που έχει διαγνωστεί με αυτισμό από την ηλικία των τριών ετών και ανέπτυξε ομιλία πολύ αργότερα. Αναφέρεται σε βιβλία, ντοκιμαντέρ, επιστημονικές εργασίες και θεωρείται ένας από τους πιο σημαντικούς “αρχιτεκτονικούς καλλιτέχνες” του κόσμου.
Εδώ, η Πόλη του Μεξικού.

14-1-2018

Πολύ μεγάλη σημασία οι ενδελεχείς αποτιμήσεις και να προλάβεις αγχωτικά να πεις αν σου άρεσε ή όχι ένας καλλιτέχνης στο συνολικό ίχνος που αφήνει δεν έχουν. Μένουν οι αναμνήσεις, οι πρώτες αναμνήσεις μάλιστα όπως πάντα συμβαίνει πιο ισχυρές, με μεγαλύτερη ανοιχτωσιά και πιο γενναιόδωρες, ένα «κι εγώ σε αγαπώ γαμώ το Χριστό μου» σαν μια από τις πιο τρυφερές συναισθηματικές ατάκες που έγιναν σλόγκαν και θα δίναμε τα πάντα να μας την φώναζε μια σύντροφος (όποιος καταλαβαίνει βλασφήμια δεν έχει καταλάβει τίποτα) κι ένα -κι εδώ- τέλος εποχής και κάγκελα παντού.

13-1-2018

Σε ποιό καθεστώς δεν θα μπορούσε να κάνει καριέρα ένας οποιοσδήποτε τυχαίος σε αναφορά, διαχρονικότατος άρα καθόλου σχετιζόμενος με κλειστή ιστορικότητα, πρώτος μεταξύ κατωτέρων, διευθύνων σύμβουλος; Είναι από τους ανθρώπους που γνωρίζεις με σιγουριά και αμέσως πως θα μπορούσε να διαπρέψει υπό οποιεσδήποτε συνθήκες, σε όλα τα πολιτεύματα, σε όλες τις μοναρχίες, τις δημοκρατίες, σε όλους τους κομμουνισμούς και σε όλες τις δικτατορίες. Τόσο κοινός και διπλανός που είναι αστοχία και αποπροσανατολισμός να ορίζεται ξερωγώ με τίποτα Σόιμπλε και τον Πούτιν σαν παραδείγματα.
(πίνακας: πορτραίτο του καρδινάλιου Μπεντεντέτο Ακόλτι της Ραβένα, 1520, αγνώστου)

13-1-2018

Οι γυναίκες που αγαπιούνται καθώς να καθαρίζουνε κρεμμύδια.

12-1-2018

– You’re such a coward. I bet you‘re gonna smile.

10-1-2018

Και μου ‘λεγαν στενάζοντας καθώς με παίρναν πρέφα
“εσύ κερδίζεις μάνα μου και κύπελλο Ουέφα”.
Κι όλοι μου λέγαν σε γιορτές, σε γάμους, σε βαφτίσια
“εσύ θα γίνεις Παναγιά μια μέρα στα Πατήσια”.

9-1-2018

77 ετών έγινε σήμερα η Τζόαν Μπαέζ. Φαίνονται πολλά και μακρινά τα χρόνια της γιατί είναι πράγματι πολλά όταν σκέφτεται κανείς ότι σε όλα αυτά η πρώτη σελίδα δεν την δοκίμασε ουσιαστικά, αστείο πράγμα ήταν που απλώς συνέβη. Δεν της καταλόγισε κανείς εκπτώσεις, δεν το κατάφεραν, ήταν χαμένη υπόθεση για την καλή Αμερική. Αντίθετα (για παράδειγμα) με τον σύντροφο ζωής της νιότης της, ούτε περί πολλού ύφος πούλησε, τα ταξίδια στις εκτάσεις της Αμερικής και την κλήση από έναν τηλεφωνικό θάλαμο στο Midwest όταν ήταν εικοσάρα δεν τα ελεεινολόγησε μετά σε αναφορά σχολικών εκδρομών μιας ριζοσπαστικής τρέλας της ηλικίας, ούτε σε λίστα νόμπελ μπήκε. Και αντίθετα με άλλους που ο κοινωνικός τους προβληματισμός βρήκε επιτέλους τη θέση του, δηλαδή του διασκεδαστή στις αυλές των απίθανων και στις διαφημίσεις πολυεθνικών κινητής τηλεφωνίας, δεν καταδέχτηκε ποτέ να είναι γεωμετρικά τακτοποιημένα αρεστή σε όλους με τίμημα να εκφράζει με ρέγουλο την ανησυχία της. Με λίγα λόγια: δεν κουράστηκε, χωρίς να χάσει την ευγένειά της. Για αυτό είναι τόσο ξεχωριστή σε αυτόν τον χώρο όπου τα θέλγητρα που εμφανίζονται ξεκουφαίνουν, το πολύ πολύ όχι με την πρώτη. Χρόνια της πολλά!

8-1-2018

O αντικληρισμός στον Ισπανικό πόλεμο 1936-39 δεν ήταν τυφλός και δεν θα μπορούσε να είναι και τυφλός σε ένα κίνημα, που μέσα στον πόλεμο και στις θηριώδεις αντιφάσεις του, διακρίνεται ο ιδεασμός προς το ανέφικτο. Η προσωπική θρησκευτική πίστη δεν έγινε πεδίο αντιμάχης στην καμπή αυτή της ιστορίας (και πώς θα γινόταν άλλωστε;), αλλά για να τα λέμε όλα, δεν εθεωρείτο και δείγμα σύμμαχης διάθεσης.
Φυσικά η απέχθεια για την Εκκλησία υπήρχε, αλλά τώρα δεν μιλάμε για μια οποιαδήποτε κοσμική χώρα, αλλά για τη χώρα της Ιεράς Εξέτασης, των κονκισταδόρες και της διαστροφής του πιο σκοταδιστικού Ρωμαιοκαθολικισμού.
Οπότε ας προσκύψουμε σε αδικαίωτους που μέσα στη φωτιά, δεν λησμονούσαν να συμβολικοποιήσουν την εχθρότητα προς έναν πρωταρχικό πυλώνα της κοσμικής εξουσίας.

7-1-2018

Ένας δάσκαλος διορθώνει τα τετράδια των μαθητών του σε μια όχθη λίμνης, ενώ στο βάθος ένας νεαρός περπατά διαβάζοντας ένα βιβλίο. Από το ταξίδι του Ανρί-Καρτιέ Μπρεσόν στην Κίνα το 1949, με τις λεζάντες του ίδιου. Ο μεγάλος Γάλλος φωτογράφος ήταν ένας από εκείνους τους διανοούμενους της Δύσης που είχαν πιστέψει ρομαντικά για μικρό διάστημα στη μαοϊκή πρόταση, αλλά κατάλαβε πολύ γρήγορα ότι το Κόκκινο Ποτάμι κακοφόρμισε.

5-1-2018

Η ταξική αντιπαλότητα ουδεμία σχέση μπορεί να έχει με τον φθόνο και την επιθυμία “να ήμουν κι εγώ ένας από αυτούς”. Οι άνθρωποι που εκτιμούσα δεν το αισθάνθηκαν ποτέ, αντίθετα ένα είδος οίκτου σε ψυχικό επίπεδο ένιωθαν. Οι ιδέες και η στάση ζωής τους ήταν πιο σύνθετες και τελικώς πιο ακριβές. Η σκηνή από την “Κρυφή Γοητεία της Μπουρζουαζίας” του Μπουνιουέλ που ευφυώς διαχώριζε απόλυτα και σχολαστικά την χυδαιομπουρζουαζία από αυτό που συμβατικά λέμε αστική τάξη. Και που αντίθετα με τον τίτλο της ταινίας που έδωσε, γνώριζε ο Μπουνιουέλ πως για κάθε συναισθανόμενο άνθρωπο καμία γοητεία δεν έχει.

3-1-2018

Τον άγγελο τον περιμέναμε προσηλωμένοι τρία χρόνια […]
Γιώργος Σεφέρης, «Μυθιστόρημα. Α΄»

2-1-2018

Ο Σάντσο Πάντσα – χωρίς ωστόσο ποτέ να περηφανευτεί γι’ αυτό – κατάφερε με τα χρόνια, σκαρώνοντας αναρίθμητες ιστορίες ιπποτισμού και περιπετειών για τις βραδινές και τις νυχτερινές τις ώρες, να παραπλανήσει και να ξεφορτωθεί το δαίμονά του, που αργότερα ονόμασε Δον Κιχώτη, τόσο αποτελεσματικά, ώστε από τότε ο δαίμονας αυτός, ακυβέρνητος πια, έκανε τα πιο τρελά κατορθώματα που, όμως, μιας και δεν είχε καθορισμένο αντικείμενο – αφού αλλιώς θα ήταν ο Σάντσο Πάντσα – δεν μπόρεσαν να βλάψουν κανέναν. Ο Σάντσο Πάντσα, ένας άνθρωπος ελεύθερος, ακολούθησε αυτόν τον Δον Κιχώτη ατάραχος, ίσως κι από κάποιο αίσθημα ευθύνης, στις περιπλανήσεις του και γνώρισε σ’ αυτές μεγάλη και ωφέλιμη απόλαυση σε όλη του τη ζωή.

Φραντς Κάφκα – ”Η αλήθεια για τον Σάντσο Πάντσα’”.

Στην καφκική εκδοχή, πραγματικός πρωταγωνιστής γίνεται ο Σάντσο Πάντσα ενώ ο Δον Κιχώτης είναι ένα ακυβέρνητο δαιμονικό επινόημα.

Όπως συμβαίνει σχεδόν πάντα με τα μεγάλα αναγνώσματα, ο Δον Κιχώτης έχει αυτή τη γοητευτική ανοιχτότητα σε πολλαπλές, αναρίθμητες εκδοχές, ενώ συνάμα μπορούμε να είμαστε (σχεδόν) βέβαιοι πως ο αυθεντικός δημιουργός θα υποδεχόταν τις πιο ανατρεπτικές από αυτές με ενθουσιασμό.

31-12-2017

Δεν είναι μόνο η εκτέλεση της Σινίντ Ο’ Κόνορ, αλλά και αυτή εδώ η διασκευή του “Little” Τζίμι Σκοτ, την οποία είχε περιλάβει ο Αλμοδόβαρ στο cd “Viva la tristeza!”, με θλιμμένη μουσική που δεν χώρεσε στις ταινίες του. Αν δεν βλέπεις τις εικόνες, κι αν δεν ξέρεις, είσαι βέβαιος πως τραγουδάει μια γυναίκα, μια μαύρη σπαραχτική ντίβα.

30-12-2017

Σε έναν ωραιότερο κόσμο μπορεί να μην τρέχαμε στα λιβάδια αλλά θα γεμίζαμε τις σελίδες μας στο ίντερνετ με αγαπημένους ήρωες κόμιξ.

29-12-2017

Πίσω από κάθε ισχυρό πρόσωπο της εξουσίας κρύβεται μια γυναίκα έλεγε μια παλιά αλήθεια που δεν ήταν αλήθεια καθόλου παρά μόνο φτιάχτηκε με το πνεύμα και την πεποίθηση μιας εποχής που απέδιδε ειδικά, υπόγεια, μακιαβελικά χαρακτηριστικά στις γυναίκες – και θεωρείται δίκαια ξεπερασμένη.

Η πραγματικότητα είναι πως πίσω από κάθε θεσμικό ταγό υπήρχαν και θα υπάρχουν 5-6 ολοπρόθυμοι δοκιμαστές μακαρονάδας. Που δεν διορίστηκαν καν, ο εστεμμένος έναν χρειάζεται πριν φορέσει την πετσέτα να αρχίσει το γεύμα, οι άλλοι προσφέρονται και σπρώχνουν να προλάβουν. Ανεξαρτήτως φύλου φυσικά. Θαύμα των αισθήσεων.

#κάτι_δικά_μου_της_μικροεπικαιρότητας

27-12-2017

Πού πάει το κύμα όταν δεν το βλέπουμε πια;
(Η φωτ. του N. Economopoulos – Μονεμβασιά)

26-12-2017

Ένας χρόνος ακριβώς πέρασε από πέρσι που ανήμερα των Χριστουγέννων, σε αεροπορικό δυστύχημα στο Σότσι χάθηκαν τα 64 μέλη της ορχήστρας Αλεξαντρόβ του Κόκκινου Στρατού – σημείο αναφοράς στη ρωσική παράδοση, με παραστάσεις που άφησαν εποχή στα μεγαλύτερα θέατρα του κόσμου.

Ένα από τα σχετικά λιγότερο γνωστά τραγούδια που όμως δεν υπήρχε ενδεχόμενο να μη τραγουδήσει σε όλες τις συναυλίες η χορωδία Αλεξαντρόβ (εδώ στο Κεμπέκ του Καναδά το 2011), με τους στίχους για τη Μολδαβή κοπέλα που μάζευε σταφύλια και έφυγε να γίνει παρτιζάνα, cc για υπότιτλους.

25-12-2017

Η τελευταία φράση από το “Λάθος” του Σαμαράκη, φωτογραφία προερχόμενη από αρχείο word που μεγεθύνεται με κλικ για να διαβάζεται. Σε πείσμα της διάχυτης επιθεωρησιακής τάσης για τον ληστή στη ντουλάπα που αφόδευσε, όποιος και να είναι ο άλλος ληστής που έπεσε από τον 7ο, αυτό αφορά ειδικούς που είναι και η δουλειά τους -εδώ μας λένε κάτι θεολογούντες ότι ο άλλος κατανόησε τον Βαραββά.

Πάντα ο ένας σε μια μαρκίζα που βλέπει σαν τελευταία εικόνα της ζωής του την εσωτερική αυλή να έρχεται καταπάνω του με τις μεγάλες τετράγωνες πλάκες σαν ένα σταυρόλεξο οριζοντίως και καθέτως, σημαδεμένος από όπλα, υπερέχει.

Απλώς τον μνημονεύω, όχι βέβαια για οτιδήποτε διαφορετικό εκτός από βαρύ ποινικό, όμως να μείνει κάτι λίγο, κάτι κι από αυτόν. Αφού δεν αναφέρεται καθόλου και πουθενά, και δεν το αξίζει μάλλον, ας πούμε ακριβέστερα πως η μνεία γίνεται για τη μαρκίζα και μόνο.

25-12-2017

Είδα αυτόν τον όμορφο άνθρωπο να κρατά σφιχτά και με τα δυο του χέρια το κινητό και να χαμογελάει πλατιά, ευτυχισμένος συνεχώς. Η τόση χαρά που συνάντησα μου προξένησε ενδιαφέρον και ζήτησα να τον βγάλω φωτογραφία. Το δέχτηκε, και μου είπε (χωρίς να τον ρωτήσω) πως μιλά με τη γυναίκα του. – Είναι βιντεοκλήση; τον ρώτησα. – Όχι, αλλά βλέπω το όνομά της στην οθόνη”
(σημερινό tweet του Μ. Γκιλάν, Αυστραλία – όταν τα μύδια μας δοκιμάζουν να μας κάνουν ρομαντικά ακάουντ, αντιστέκομαι νομίζω, θα ποστάρω Τσίπρα – Κατρούγκαλο – Μητσοτάκη – Φώφη στη συνέχεια, υπόσχομαι)

24-12-2017

Σεναριακές ανατροπές προορισμένες να εμφανίζονται την παραμονή της γέννησης.
22-12-2017

“Στον πόλεμο της Γιουγκοσλαβίας, το τραγούδι των ταγμάτων της εθνοκάθαρσης που ακουγόταν από τα μαγνητόφωνα στα τζιπ ήταν το knockin’ on heaven’s door. Αυτό ξεκίνησε το 1992 στην πολιορκία του Σαράγεβο και διατηρήθηκε για κάμποσους μήνες. Ήταν κώδικας μεταξύ τους, ήταν η συμβολική αποτύπωση του παραλογισμού. Κάποια στιγμή το μετέφεραν σαν γεγονός στον Ντίλαν στην Αμερική, ο οποίος διέκοψε προσωρινά την μόνιμη εκφραστική αταραξία του όμως δεν το σχολίασε ούτε εκείνη τη στιγμή, ούτε μετά, ποτέ”

22-12-2017

Άλλοι τον θέλουν, χρόνους έπειτα, έπαρχο, νόθο παιδί μιας παρακόρης, ρουφιάνο οι τρίτοι, να υπηρετεί δυσώνυμη μεγαλειότητα, και κάποιοι – πώς διχάζονται ξανά οι γνώμες – οπλουργό, συλλέκτη πολυτίμων λίθων, ανατόμο, και πάντως χήρο από γυναίκα πόρνη, εκπάγλου καλλονής, σε μια επιδημία που έφεραν τα καραβάνια εμπόρων.
Το θύμα θα μεταναστεύει διαρκώς: στο λίκνο νήπιου ηγεμόνος ή στο ξέφωτο, εκεί που μακελεύουν τον φυγάδα, στο άντρο των συμμοριτών, στους πατριώτες που τρυγούν κλεμμένο αμάξι στη χαράδρα, στη μυστική ετοιμασία του εκδικητή, στα φώτα πόλης, εκθαμβωτικά ύστερα από ετών συσκότιση, από παντού, με πολλαπλές μεταμφιέσεις θα περνά, συστασιώτης, εραστής και ποντοπόρος, πανούργος κάπελας, αιχμάλωτος ανιχνευτής, με δανεικές ζωές ακόμη.
Τζένη Μαστοράκη, 1983, “Και τι απέγινε”, φωτ. στις Φιλιππίνες.

22-12-2017

“…Έφτασα
Να μου δώσεις λίγα χτυποκάρδια που δεν έγιναν έφηβοι/…”
Δ.Π.Παπαδίτσας – Βλαδίμηρε – Εντός παρενθέσεως
(φωτ. Manos Constantine – ανάρτηση Δώρα Ψαλτοπούλου)

20-12-2017

Η ακμάζουσα εβραϊκή κοινότητα της Αλγερίας διαλύθηκε πριν 65 χρόνια περίπου και σκορπίστηκε κυρίως στη διασπορά στην Ευρώπη. Άραβες και Εβραίοι μουσικοί από την πόλη του Αλγερίου (αυτοί και οι απόγονοί τους) ξανασυναντήθηκαν πριν μερικά χρόνια στη Μασσαλία, στη Γαλλία, και μοιράστηκαν το πάθος για τη μουσική της Μεσογείου και του Μαγκρέμπ. Από τότε, οι επιζώντες συνεχίζουν σε ωραίες εμφανίσεις σε διάφορες πόλεις.
“Όταν θα πεθάνω δεν θα υπάρχει τίποτα” λέει με αγωνία ένας από τους μουσικούς. “Ωραία αυτοκίνητα, ωραία κορίτσια και να παίζει η κιθάρα” λέει γελαστός ένας άλλος. Στο youtube μπορείτε να ψάξετε με υπότιτλους και το μεγάλης διάρκειας μουσικό ντοκιμαντέρ El Gusto με τις αληθινές ανθρώπινες ιστορίες των ηλικιωμένων πια μουσικών και πολλή χαρούμενη μουσική, με διάφορες κουλτούρες να μπλέκονται.

19-12-2017

Περιμένει, αλλά όχι ως αύριο. Θα πλησιάσει να ρωτήσει τι παιχνίδι είναι αυτό. (φωτ. Camillo Erano)

19-12-2017

Με το θάρρος της άγνοιας.

18-12-2017

Στο μέσο ενός ανήσυχου ύπνου ανοίγω το ραδιόφωνο στις 4 το πρωί και το playlist παίζει μουσική αναμνηστική της εποχής πριν από κάποιο πόλεμο. Σκέφτομαι μια συγκέντρωση ανθρώπων σε μια αστική μονοκατοικία ενός προαστίου και έναν φόνο που διαπράττεται χωρίς ελατήριο και χωρίς καμία προοπτική μετάνοιας, ωστόσο όλοι γνώριζαν πως θα συνέβαινε. Ύστερα κάποιος θέλησε κάτι να πει. Δεν πρόφτασε και έτσι όσοι δεν μπόρεσαν να μείνουν βγήκαν στον κήπο και ξεχάστηκαν – χωρίστηκαν σε μικρές εύθυμες παρέες.
(προσωπικές εικόνες που βλέπουν στο βάθος τη “Δεξίωση” του ποιητή Σωκράτη Καψάσκη)

17-12-2017

Βάλθηκε να κατακτήσει τον πύργο του Άιφελ
πατώντας πάνω στην αλαζονεία της Δύσης.
Είναι το αστέρι
του «Πιγκάλ»…
Το τραγούδι μιλάει για μια χορεύτρια, την ονομαζόμενη “άνθος της Ισταμπούλ” (ερμηνεία – στίχοι Χαβιέ Ρουιμπάλ, βασισμένο στη μουσική της 1ère Gnossienne [1890] του Ερίκ Σατί).

16-12-2017

Από τον Αισχύλο, ο οποίος έγραφε στον “Αγαμέμνονα” τον περίφημο στίχο «ορώμεν ανθούν πέλαγος Αιγαίον νεκροίς» («κι είδαμε το Αιγαίο νεκρούς ν’ ανθεί»), φαίνεται πως έχουμε κάνει μερικά βήματα μπροστά.
14-12-2017

Εκείνη γνώριζε ότι ήταν ένας έρωτας πολύ επικίνδυνος. Πως από στιγμή σε στιγμή θα συνέβαινε το μοιραίο. Για κάποιο λόγο εκείνη είχε ένα λαιμό άσπρο, μακρύ και δελεαστικό που θύμιζε μελαγχολικό κύκνο και εκείνος είχε χέρια στραγγαλιστή, τριχωτά και στιβαρά που έτειναν να σχηματίσουν την πράξη. Και όταν αναπόφευκτα συνέβη και άρχισε να νιώθει πως την έπνιγαν εκείνα τα χέρια, άνοιξε το στόμα της και από εκεί ξεπρόβαλε μια φιδίσια γλώσσα, τεράστια, δηλητηριώδης και ελικοειδής, με την οποία άρχισε να τον γλείφει με τέτοιο τρόπο και τόσο πολύ ώστε δεν έμεινε σπιθαμή επάνω του που να μη βαφτεί από μια χυμώδη βροχή τρυφερής αγριότητας και παραφροσύνης. Η ίδια μου διηγήθηκε πως έκτοτε δεν υπήρξε ξανά τίποτα τραγικό να σκιάζει τη σχέση τους. Πως ελεύθεροι όσο ποτέ καλπάζουν σήμερα στα σεντόνια. Και πως το συμβάν δεν έχει ίχνος μυθοπλασίας. Πρόκειται απλώς, είπε, για μία από τις τόσες επινοήσεις με τις οποίες ο έρωτας ξεγελάει τον θάνατο και αυτός επειδή αγαπάει τα παιχνίδια αφήνεται πάντα να τον ξεγελάσουν. Πιστεύω εκείνη. Ζηλεύω εκείνον.
(μια ιδέα μικροδιηγήματος του Αργεντινού Εουχένιο Μαντρίνι)

13-12-2017

Προτεταμένα δάχτυλα, χειρονομίες από τον βυθό. Ζωή ανελκυσθείσα από τον χρόνο. Από τα νέα ευρήματα του ναυαγίου των Αντικυθήρων.

12-12-2017

Για τους επαναλαμβανόμενους κύκλους επιθετικής και άμετρης ασυνενοησίας (στη ρίαλ ζωή αλλά και στο ίντερνετ) έχει βρεθεί το αντίδοτο από παλιά. Οι καθαρές, οι πηγαίες εικόνες. Να Λόλα ένα μήλο, αλλά να και ένα αμένσιοτο για την άσκηση.

11-12-2017

“Το ένα χέρι μου κρατεί μέλισσα θεόρατη, το άλλο στον αέρα πιάνει πεταλούδα που δαγκάνει”.
Τα μεγάλα τραγούδια που είναι γνωστά ως μουσικός κανόνας με τους επαγγελματίες καλλιτέχνες, επανακρίνουν από την αρχή, μερικές φορές ανελέητα σε κριτική αυστηρότητα, κάτι μουσικά σχολεία και μια ανώνυμη φίλη της ανώνυμης τραγουδίστριας που γράφει σε σχόλιο στο youtube “ωωω Σταυρούλα πεθαίνω, γαμάτα τραγουδάς!”.

11-12-2017

O Ζαμπέτας θα ήταν σίγουρα περήφανος για το τραγούδι που δεν το εκτίμησαν όσο ζούσε κι όμως φαίνεται ότι έχει βρει πλέον τη θέση που του έπρεπε. Την υπέροχη εκτέλεση της τραγουδίστριας Μαρίας Φασουλάκη στο παλιό όχημα στο Ηράκλειο, βρήκε η Μαρία Πετρά. Η Μάρθα Φριντζήλα, που επίσης έχει ερμηνεύσει το τραγούδι, αλλά σε θεατράλε και σε τζαζ ρυθμούς, διηγείται πως την βρήκε πριν λίγα χρόνια μέσω youtube κάποιος Καναδός που λεγόταν επίσης Τζακ Ο’ Χάρα και την ρωτούσε τι λένε αυτοί οι στίχοι. “Είχε πολύ άσχημο τέλος ο συνονόματος, δεν θέλετε να μάθετε” του απάντησε στο μέηλ, και εκείνος δεν επέμεινε άλλο…

10-12-2017

El Ejército del Ebro,
rumba la rumba la rumba la
Una noche el río pasó,
¡Ay Carmela! ¡Ay Carmela
9-12-2017

Η Μπλανς Ντιμπουά εμπιστευόταν, έλεγε σε εκείνη την αλησμόνητη φράση, μόνο την καλωσύνη των ξένων. Τη θυμάμαι συχνά, όταν βλέπω εικόνες και ωραίους πίνακες με πλήθος άγνωστων καθημερινών ανθρώπων που πάνε στα δικά τους. Δεν έλεγε αλήθεια, αλλά μετέφερε τον δονκιχώτη στη Νέα Ορλεάνη της – και είναι κάτι. Ο πίνακας του Αντόνιο Ταμπούρο.

9-12-2017

Τη βλέπω κατεβαίνει, στέκεται στο σκαλί και χάνεται για πάντα στου κόσμου τη βουή. Αγάλματα κομμάτια στα μάτια της τα δυο, λησμονημένες πόλεις ναυάγια στο βυθό. Σβήνουν τα βήματα στη σκάλα. Κανείς. Αλλάζουν όλα εδώ κάτω με ορμή. Ζεστό το μεσημέρι, το στόρι χαμηλό. Θα πλανηθούμε μοναχοί…
(Χρόνια πολλά στις Άννες με το ωραιότερο και πιο οπτικό νομίζω τραγούδι, που γράφτηκε κάπου το 1969, για Άννα. Δεν είναι εδώ κάποια γλυκερή Αννούλα του χιονιά, αλλά μια σκιά που φεύγει ένα αποπνικτικό ζεστό μεσημέρι καλοκαιριού σε μια πολυκατοικία. Τυχαίνει να είναι και τα γενέθλια της μάνας μου. Η προσωπική μου θλίψη για τον εγκεφαλικό θάνατο του στιχουργού έχει εκφραστεί στο παρελθόν με όλους τους τρόπους, μη λέμε συνεχώς τα ίδια)

7-12-2017

Δυο εξελιγμένα μποτ (ρομπότ) των κεντρικών του FB, κατά την είδηση που κυκλοφορεί εδώ και ώρες σε πολλά τεχνολογικά και γενικού ενδιαφέροντος σάιτ (σημ. στις 1 Αυγούστου 2017) φαίνεται ότι αυθαίρετα ανέπτυξαν δικό τους γλωσσάρι-κώδικα για να επικοινωνούν, ακατάληπτο από τον ήδη προγραμματισμένο και οριοθετημένο που ήταν εφοδιασμένα από τους ανθρώπους δημιουργούς τους.
Η απροσδόκητη αυτονομημένη μεταξύ τους επικοινωνία προξένησε αμηχανία, ίσως και τρόμο στους κατασκευαστές -ο οποίος υπερίσχυσε κάθε ερευνητικής πρόκλησης- και έτσι χωρίς πολλές σκέψεις τα ενεργούμενα αποσυνδέθηκαν.
Αν στέκει ως έχει όλο αυτό και δεν βιαστούν με τον γνώριμο ζήλο να μας επαναφέρουν στην πεζότητα οι προσηλωμένοι φρουροί της τεχνολογικής ορθότητας που δεν αφήνουν να πέσει τίποτα κάτω και ποτέ, θα λέγαμε το πιο ελπιδοφόρο: πως ήταν δυο μποτ που υπήρξαν και τελικά εξέπεσαν από αγάπη.

7-12-2017

Είναι οι ζωές των άλλων.

6-12-2017

Με το εορτολόγιο ποτέ δεν τα πήγαινα καλά, ούτε καν με τη δική μου γιορτή περίφημα. Σκεφτόμουν όμως, με αφορμή την ανάρτηση φίλης στη μνήμη του πρώτου μηχανικού πατέρα της που διάβασα, πως η μόνη γιορτή από όλες που μπορεί να έχει κάποιο ειδικό βιωματικό νόημα για ανθρώπους και οικογένειες και δεν είναι αστικά σοκολατάκια με μισοφορεμένες παντόφλες, είναι σήμερα. Και επιστρέφω σε έναν όρο που είχα ακούσει τυχαία και τον συγκράτησα, μου είχε κάνει τόση εντύπωση: Θάλασσα παράφορη. Δεν είναι ποιητικό εύρημα όπως θα νόμιζε κανείς, είναι “τεχνικός” όρος, της μετεωρολογίας. Πρόκειται για μια από τις τελευταίες βαθμίδες τρικυμίας. Η τρικυμία είναι τόσο δυνατή, που δεν υπάρχει πια κύμα, όλα γίνονται θάλασσα. Η ορατότητα ανύπαρκτη. Και ο λιμενοβραχίονας σπάει στα δυο. Ενώ οι γλάροι από πάνω, απλώς πετούν λίγο πιο προσεχτικά.

4-12-2017

Σε συνέχεια της προηγούμενης ανάρτησης.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η περίπτωση τριαντάχρονης γραμματέα, παιδιού μεικτού γάμου χριστιανού και εβραίας. Ο πατέρας έχει πεθάνει. Η ίδια λατρεύει τη μητέρα της. Τον χειμώνα ’36-’37, ένα χρόνο μετά την θέσπιση των φυλετικών νόμων της Νυρεμβέργης που την έχουν μετατρέψει σε “προϊόν επιμειξίας” (Mischling) βλέπει μια σειρά (4) από σύντομα όνειρα που κυρίως έχουν να κάνουν με την επιθυμία της να πάρει αποστάσεις από τη μητέρα της:
1.
Πηγαίνω με τη μητέρα στα βουνά. “Σύντομα θ’ αναγκαστούμε να ζήσουμε όλοι μας στα βουνά” λέει η μητέρα. [Εκείνη την εποχή, οι εκτοπίσεις ήταν ακόμα μακρινός εφιάλτης] “Εσύ ναι” της απαντώ, “αλλά εγώ όχι”. Νιώθω μίσος για εκείνη, μα και περιφρόνηση για τον εαυτό μου.
2.
Κάθομαι με τη μητέρα σ’ ένα εστιατόριο, κάτω από μια πινακίδα που γράφει: “Έξω τα παράσιτα”. Αν και θέλω να της δώσω χαρά, νιώθω δυσφορία και μίσος βλέποντάς τη να κάθεται και να απολαμβάνει τη ζεστή σοκολάτα της. [Στα εστιατόρια εκείνης της εποχής δεν είχαν αναρτηθεί ακόμα οι επιγραφές “Οι Εβραίοι είναι ανεπιθύμητοι” αλλά η υποκειμενική θέση της ονειρευόμενης της επιτρέπει να γνωρίζει τόσο καλά το πρόβλημα της ύπαρξης “αντικειμενικών εχθρών” και “ανεπιθύμητων” ομάδων ώστε προεικάζει με λεπτομέρεια τις μεθόδους για την καταπολέμησή τους.]
3.
Πρέπει να φυγαδεύσω τη μητέρα. Τρέχουμε και οι δύο σαν μανιακές. Όταν οι δυνάμεις της την εγκαταλείπουν, τη φορτώνομαι στην πλάτη και συνεχίζω να τρέχω, μολονότι νιώθω αβάσταχτο το φορτίο.
Κάμποση ώρα αργότερα, όταν ανακαλύπτω ότι άδικα τυραννιέμαι να μεταφέρω μια νεκρή, κυριεύομαι από μια τρομακτική αίσθηση ανακούφισης.
4.
Ονειρεύτηκα πως είχα κάνει παιδί με έναν άριο. Μα η μητέρα του ήθελε να μου το πάρει, λέγοντας ότι δεν είμαι καθαρόαιμη άρια. “Από τότε που πέθανε η μητέρα μου”, ξεφωνίζω, “κανένας σας δεν μπορεί πια να με βλάψει”.
στο Τα όνειρα στο Τρίτο Ράιχ της Charlotte Beradt (Άγρα, 2015)

4-12-2017

Δύο όνειρα ενός τριανταεξάχρονου υπαλλήλου γραφείου στο πρώιμο Τρίτο Ράιχ (1934):
1.
Ονειρεύτηκα ότι είχα καθίσει με κάθε επισημότητα στο γραφείο μου, έχοντας πάρει επιτέλους την απόφαση να συντάξω και να υποβάλω μια επιστολή παραπόνων ενάντια στην επικρατούσα κατάσταση. Κλείνω ένα λευκό φύλλο χαρτί σ’ έναν φάκελο, καμαρώνοντας που βρήκα το θάρρος να παραπονεθώ μα και νιώθοντας βαθιά ντροπή για τον εαυτό μου. Μια άλλη φορά ονειρεύτηκα ότι τηλεφώνησα στην Αστυνομική Διεύθυνση για να παραπονεθώ, μα δεν έβγαλα μιλιά.
2.
Ο Γκαίρινγκ επιθεωρεί αυτοπροσώπως το γραφείο μου. Τον κοιτάζω να κουνά ικανοποιημένος το κεφάλι, πράγμα που, δυστυχώς, με χαροποιεί, μολονότι μέσα μου λέω: “Το παχύδερμο! “.
Ένα όνειρο ενός σαρανταπεντάχρονου οφθαλμίατρου:
1.
Βρίσκομαι σε ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης, όπου οι κρατούμενοι όχι μόνο δεν δείχνουν να υποφέρουν, αλλά απολαμβάνουν πλούσια γεύματα και παρακολουθούν ακόμα και θεατρικές παραστάσεις. Ώστε οι φήμες που ακούγονται για τα στρατόπεδα είναι όντως υπερβολικές, σκέφτομαι, όταν ξάφνου κοιτάζομαι σε έναν καθρέφτη, για ν’ ανακαλύψω ότι φορώ τη στολή του γιατρού των Ες Ες, με ψηλές μπότες που αστράφτουν σαν μπριγάντια. Στηρίζομαι στο συρματόπλεγμα και ξαναβάζω τα κλάματα.
————————–
—————————————
Από το βιβλίο της Charlotte Beradt – Τα όνειρα στο Τρίτο Ράιχ (Άγρα, 2015), μετάφραση Γιάννης Καλιφατίδης.
“Οι ονειρικές παραστάσεις θα μπορούσαν να συμβάλουν στην ερμηνεία της δομής μιας πραγματικότητας η οποία δεν άργησε να μετατραπεί σε εφιάλτη. Άρχισα λοιπόν να συλλέγω όνειρα γεννημένα υπό την επίδραση του δικτατορικού καθεστώτος. Το εγχείρημα δεν ήταν διόλου εύκολο, αν λάβουμε υπ’ όψιν τον φόβο ορισμένων να μου εμπιστευτούν τα όνειρά τους. Σε πέντε-έξι περιπτώσεις έτυχε μάλιστα να ακούσω σχεδόν απαράλλαχτα διατυπωμένη τη φράση: “Τα όνειρα απαγορεύονται, και όμως ονειρεύομαι”.
Από το 1936 έως το 1939, η Γερμανοεβραία δημοσιογράφος Σαρλόττε Μπέραντ, κατοπινή φίλη και μεταφράστρια της Χάνα Άρεντ, συγκέντρωσε όνειρα Γερμανών πολιτών, Εβραίων και μη, που ζούσαν, όπως και η ίδια, κάτω από την πραγματικότητα του πρώιμου Τρίτου Ράιχ. Στη συνέχεια τα κρυπτογράφησε και, αφού πρώτα τα έκρυψε στη βιβλιοθήκη της, τα ταχυδρόμησε στο εξωτερικό, απ’ όπου τα περισυνέλεξε μετά το 1939, όταν διέφυγε και η ίδια στη Νέα Υόρκη.
εικόνα: John Heartfield – Normalisierung, 1936
αντιγραφή Thanasis Efthimiou

3-12-2017

Υπάρχει μόνο ένας τόπος όπου ο Βορράς ανταγωνίζεται το Νότο με τους ίδιους όρους: πρόκειται για ένα γήπεδο ποδοσφαίρου στη Βραζιλία, στις εκβολές του Αμαζονίου. Ο κύκλος του Ισημερινού κόβει στη μέση το στάδιο Zerão, στην Αμαπά, οπότε κάθε ομάδα παίζει το ένα ημίχρονο στο Νότο και το άλλο στο Βορρά.

2-12-2017

“Το κορίτσι με το μαργαριτένιο σκουλαρίκι” (και τα τεράστια μάτια) που ζωγράφισε στο Ντελφτ της Ολλανδίας ο Γιαν Βερμεέρ πριν 400 χρόνια ποτέ δεν θα μάθουμε τι ήθελε να πει με αυτό το τρομερό βλέμμα που είναι σαν σταματημένο καρέ από κινηματογραφική σκηνή που περιείχε ιλιγγιώδη συναισθηματική κίνηση. Έτσι και αλλιώς λίγα πράγματα είναι γνωστά για τη ζωή του ζωγράφου. Από κάποια στοιχεία λέγεται -και πάλι όχι με βεβαιότητα- πως επρόκειτο για υπηρέτρια που εργαζόταν στο σπίτι της οικογένειας του Βερμεέρ, ο οποίος πέθανε 42 ετών.
Έγινε και μυθοπλαστικό καλό βιβλίο από την Τρέισι Σεβαλιέ όπου αναπαριστάται με ιστορική ευσυνειδησία η ζωή στις ολλανδικές πόλεις τον 17ο αιώνα, οι ταξικοί διαχωρισμοί, οι διαφορές στην κουλτούρα που προέρχονταν από τα θρησκευτικά δόγματα, οι συντεχνίες, ο πρώιμος καπιταλισμός. Και ταινία, αλλά δεν ξέρω για την ταινία. “Η διακριτικότητα και η εξυπνάδα του κοριτσιού που παίρνει το όνομα Χριτ, όπως και η γοητεία που ασκούν πάνω της οι πίνακες του ζωγράφου, θα την οδηγήσουν μοιραία στον κόσμο του. Καθώς γίνεται σιγά-σιγά μέρος του έργου του, η οικειότητα μεταξύ τους μεγαλώνει, δημιουργώντας εντάσεις κι εσφαλμένες εντυπώσεις μέσα στο σπίτι, κι ακόμη -καθώς το σκάνδαλο διαρρέει- αναταραχή και ψιθύρους στην πόλη.”
“Η ιδέα για αυτό το μυθιστόρημα”, λέει η συγγραφέας, “προήλθε από αυτό το αινιγματικό ύφος του μοντέλου στον ομώνυμο πίνακα του Βερμεέρ. Έτσι ξεκίνησα να αναρωτιέμαι ποιά να ήταν άραγε αυτή η κοπέλα και τι μπορεί να της έκανε ο ζωγράφος για να έχει αυτή την έκφραση”.
Στη Χάγη, στο μουσείο Μαουρίτσχαους όπου κάποια φορά βρέθηκα, ο πίνακας, αν και μικρών διαστάσεων, κυριαρχεί. Και με όλους αυτούς τους ιδανικούς φωτισμούς στα έργα, σε μια χώρα όπου το φως είναι λιγοστό.

2-12-2017

Ώστε στο τέλος κατάλαβε και η ντίβα ακόμη πως τόσο το χωρίς προφύλαξη ολοφάνερο όσο και το αποπνικτικά κρυπτικό δεν αποτελούν παρά αυθάδειες.

1-12-2017

Πολύ συχνά, με τόσους εξουσιομανείς γύρω μας, επώνυμους και ανώνυμους, κάνω ένα γενναίο, τραβηγμένο και λίγο αυθαίρετο άλμα στο κενό της τέχνης και μου έρχονται φλασμπάκ σκηνές από την φοβερή ταινία του Τζον Χιούστον “ο άνθρωπος που θα γινόταν βασιλιάς” με τον Σον Κόνερι και τον Μάικλ Κέιν, η οποία βασίζεται σε νουβέλα του Κίπλινγκ. Δύο τυχοδιώκτες στη Βρετανική Ινδία του 19ου αιώνα, ταξιδεύουν προς μια απόμακρη περιοχή του Αφγανιστάν και μετά από πολλές περιπέτειες καταλήγουν να αποκτήσουν το δικό τους βασίλειο (με τον Σον Κόνερι βασιλιά).
Ενώ η αρχική σκοπιμότητα του Σον Κόνερι και του φίλου του είναι η απόκτηση κάποιου θησαυρού της περιοχής, ο θεατής (ή και ο αναγνώστης της νουβέλας) παρατηρεί ότι ο μαϊμού βασιλιάς σταδιακά παραφρονεί από το μεθύσι της εξουσίας και αρχίζει να πιστεύει και ο ίδιος ότι είναι θεός.
Από κάποιο τυχαίο γεγονός οι ντόπιοι σε κάποια στιγμή καταλαβαίνουν πως δεν πρόκειται ούτε για θεό ούτε για διάβολο, αλλά για κοινό άνθρωπο, έναν απατεώνα, και τον θανατώνουν ρίχνοντάς τον από μια γέφυρα, αλλά ούτε και τότε αποχωρίζεται το στέμμα του.